Erzurum Köy Seyirlik Oyunları ile ilgili bu çalışma bir doktoro tezidir. Köy seyirlik oyunlarıyla ilgili temel çalışmalardan biridir. Sitemizde anlam bütünlüğünü bozmadan çeşitli sayfalara bölerek bu değerli çalışmayı sizlerle paylaşacağız.
Teknolojik gelişmelerin geleneksel yaşam biçimi üzerindeki olumsuz etkilerine rağmen Erzurum’un merkez , ilçe ve köylerinde seyirlik oyun geleneği devam etmektedir. Oyunların bir kısmı mitolojik kaynaklı olup bazı dinsel-büyüsel törenlerin uzantısı olarak halk hayatına girmiştir. Ama günümüzün değişen koşulları içinde köylümüz, oyunların bu yönüne kayıtsız kalmakta ve onları sadece eğlence aracı olarak kabul etmektedir.
Belirli günlerde sergilenen ve bir şenlik karakterine bürünen oyunlar, yılbaşında ortaya konulan kış yarısı törenleri ile kuraklığın devam ettiği ilkbahar ve yaz aylarında icra edilen yağmur törenlerinden ibarettir. Diğer oyunlar ise çoğu kez düğünlerde, oturma odalarında ve bayramlarda sergilenir. Oyunlar, sergileniş biçimi bakımından çeşitlilik gösterirler. Bazen müzik , dans ve manzum söyleyişler , oyunlara eşlik eder. Dekor ve aksesuar gibi unsurların asgari düzeye indirilmesiyle oyunlar, göstermeci bir nitelik kazanır. Oyuncular, bu işi meslek haline getirmiş profesyonel tiyatro oyuncusu değildir. Genellikle verilmek istenen kişilikler veya durumlar, taklit yoluyla seyirciye yansıtılır.
Erzurum köy seyirlik oyunlarında seçilen tipler, genellikle köy ortamından alınmış kişiliklerdir. Oyunların konusu da köylünün günlük uğraşı haline gelen tarım ve hayvancılıkla ilgili olaylardır. Köy hayatından kısa kesitler halinde ve çoğu kez güldürü unsuruyla birlikte sunulan oyunlar, köylünün ilgi alanını , duygu, düşünce ve hayat anlayışını yansıtması bakımından önemlidir.
Erzurum köy seyirlik oyunlarını Anadolu sahasında ortaya konulan varyantlarıyla karşılaştırdığımızda aralarında yakın bir benzerlik olduğu görülüyor. Farklılık , günlük hayatla ilgili bazı ayrıntılar ve ağız özelliklerinden ibarettir. Başlıca dileğimiz, konunun daha geniş boyutlu araştırmalarla bütün Türk dünyası için karşılaştırmalı bir biçimde ele alınması ve aynı kaynaktan beslenen kültür unsurlarının gün ışığına çıkan çıkarılmasıdır.
Kaynakça: “Erzurum Köy Seyirlik Oyunları” Dilaver Düzgün ( Doktoro Tezi)
Teknolojik gelişmelerin geleneksel yaşam biçimi üzerindeki olumsuz etkilerine rağmen Erzurum’un merkez , ilçe ve köylerinde seyirlik oyun geleneği devam etmektedir. Oyunların bir kısmı mitolojik kaynaklı olup bazı dinsel-büyüsel törenlerin uzantısı olarak halk hayatına girmiştir. Ama günümüzün değişen koşulları içinde köylümüz, oyunların bu yönüne kayıtsız kalmakta ve onları sadece eğlence aracı olarak kabul etmektedir.
Belirli günlerde sergilenen ve bir şenlik karakterine bürünen oyunlar, yılbaşında ortaya konulan kış yarısı törenleri ile kuraklığın devam ettiği ilkbahar ve yaz aylarında icra edilen yağmur törenlerinden ibarettir. Diğer oyunlar ise çoğu kez düğünlerde, oturma odalarında ve bayramlarda sergilenir. Oyunlar, sergileniş biçimi bakımından çeşitlilik gösterirler. Bazen müzik , dans ve manzum söyleyişler , oyunlara eşlik eder. Dekor ve aksesuar gibi unsurların asgari düzeye indirilmesiyle oyunlar, göstermeci bir nitelik kazanır. Oyuncular, bu işi meslek haline getirmiş profesyonel tiyatro oyuncusu değildir. Genellikle verilmek istenen kişilikler veya durumlar, taklit yoluyla seyirciye yansıtılır.
Erzurum köy seyirlik oyunlarında seçilen tipler, genellikle köy ortamından alınmış kişiliklerdir. Oyunların konusu da köylünün günlük uğraşı haline gelen tarım ve hayvancılıkla ilgili olaylardır. Köy hayatından kısa kesitler halinde ve çoğu kez güldürü unsuruyla birlikte sunulan oyunlar, köylünün ilgi alanını , duygu, düşünce ve hayat anlayışını yansıtması bakımından önemlidir.
Erzurum köy seyirlik oyunlarını Anadolu sahasında ortaya konulan varyantlarıyla karşılaştırdığımızda aralarında yakın bir benzerlik olduğu görülüyor. Farklılık , günlük hayatla ilgili bazı ayrıntılar ve ağız özelliklerinden ibarettir. Başlıca dileğimiz, konunun daha geniş boyutlu araştırmalarla bütün Türk dünyası için karşılaştırmalı bir biçimde ele alınması ve aynı kaynaktan beslenen kültür unsurlarının gün ışığına çıkan çıkarılmasıdır.
Kaynakça: “Erzurum Köy Seyirlik Oyunları” Dilaver Düzgün ( Doktoro Tezi)