Cam süsleme sanatı vitray-mumlu batik yapılışı ve minyatür sanat

  • Kullanıcı aRMiNa
  • Başlangıç tarihi Başlangıç tarihi
  • - Kültür ve Sanat Etkinlikleri
Konu sahibi son olarak 2631 gün önce görüldü
CAM SÜSLEME SANATI VİTRAY-MUMLU BATİK YAPILIŞI VE MİNYATÜR SANAT

CAM SÜSLEME SANATI VİTRAY

Önceleri hep büyük mimari yapılarda rastlardık bu süsleme sanatına. Çok özel ve o büyük yapılara dair birşeydi sanki, onlara özeldi. Camilerin pencerelerindeki o rengarenk camlardı bize göz kırpan, baktıran. Veya önemli bir mekanın paravanıydı, tablosuydu, aynasıydı...

Size neler çağrıştırıyor pek de bilinmez ama hep geçmiştir nedense aklınıza gelen, öyle değil mi?



CAM SÜSLEME (VITRAY) SANATININ GELIŞIMI



Cam süsleme sanatı, çok eski zamanlardan beri bilinmektedir. Antik Çağ'a kadar bu sanat kullanılıyordu. Cam süsleme sanatı aslen Doğu Akdeniz'den gelmektedir. O zamanlarda da cam üretimi yapılıyordu. Kalın ve küçük boyuttaki camlar, mermerler, bronzlar ve küçük cam parçaları ile birlikte bu sanat ortaya çıktı. En eski boyalı vitray örnekleri 9. ve 10.yy'da bulunmuştur. Daha sonra vitray gotik mimarlığının yayılmasına koşut bir gelişme göstermiştir.

1260 yıllarında yeni bir dönem başladı. Bu tarihte vitray çok canlı ancak ışığı daha az geçiren renklerden yapılıyordu. Osmanlı Devleti de yapılarında Cam süsleme sanatını kullanmıştır. Cami, konak, saray, türbelerde vs. Rastlamak mümkündür. Özellikle bu yapıların tepelerinde görülen camlarda birleştirici madde olarak alçı kullanılmıştır. Topkapı Sarayı, Şehzade Türbesi, Süleymaniye Camii, Yeni Cami bunlara örnek olarak gösterilebilir.

Günümüzde vitray giderek önem kazanmış, özellikle iç mimarlıkta daha çok kullanılmaya başlanmıştır.

CAM SÜSLEME (VITRAY) TEKNIKLERI
Cam süsleme sanatında uygulanan 5 teknik var:

Mozaik vitray: Mozaik vitrayın yapımı için gerekli olan malzemeler; beyaz cam materyalleri,
transparan cam vitray boyası, siyah cam vitray boyası, fırça, siyah kontur, 40*30* mat cam

40*30 ebatlarında olan camın mat tarafına siyah konturla eskiz çizilir, çizilen eskizin içi fırça
yardımı ile transparan cam vitray boyası ile boyanır. Boyanan bölgelere camlar serpiştirilir ve
kurumaya bırakılır. Kuruduktan sonra eskiz siyah cam vitray boyasıyla boyanır. Bir süre daha
kuruduktan sonra çerçeve yapılır.

Macunlu vitray: Macunlu vitrayın yapımı için gerekli olan malzemeler; yapılacak yerin ebadı
kadar cam alınır, selülozik vernik, selülozik tiner, renkli camlar, elmas, macun, ispirtolu kalem, pense
ve silikon

Öncelikle eskiz çizilir ve renklendirilir. Eskiz camın altına yerleştirilir. Rengine göre cam alınır,
eskizin üzerinde çizilir, sonra elmas yardımı ile cam çizilen yerden kesilir. Fazla parçalar pense ile
alınır ve kesilen cam yerine koyulur. Bütün parçalar bu şekilde kesildikten sonra renkli camlar
selülozik vernikle camdaki yerlerine yapıştırılır. Bu işlem de bittikten sonra camların araları macun
ile doldurulur. Macun kuruduktan sonra selülozik tinerle silinir. Biten cam yapılan yere silikonla
yapıştırılır. Renkli camlar bu iki camın arasında kalır.

Kurşunlu vitray: Kurşunlu vitrayın yapımı için gerekli olan malzemeler; renkli camlar, elmas,
ispirtolu kalem, pense, havya, kurşun, pamuk, lehim, selülozik tiner

Öncelikle eskiz çizilir ve renklendirilir. Çizilen eskiz masa üstünde
sabitleştirilir, bir köşesi iki kurşunla havya yardımı ile lehim yapılır.
Rengine göre camlar alınır, eskizin üzerinde çizilir, sonra elmas yardımı
ile cam çizilen yerden 1,5 mm dıştan kesilir. Fazla parçalar pense ile
alınır ve cam kurşuna yerleştirilir. Açıkta kalan kısmı da kurşunla
birleştirilip lehim yapılır. Lehim yapılan yer pamuk yardımıyla silinir.
Işlem bu şekilde devam eder. Biten cam selülozik tinerle silinir ve yapılan
yere yapıştırılır.

Boyalı vitray: Boyalı vitray için gerekli olan malzemeler; cam vitray boyaları, fırça, kontür

Eskiz çizilir ve renklendirilir. Eskiz camın altına yerleştirilir ve kontür ile çizilir. Daha sonra
oluşturulan renkler boyanır ve işlem biter.

Boyalı vitrayın başka bir tekniği de var. Yukarıdaki malzemeler aynen kullanılıyor. Ancak cam
vitray boyası yerine fuxy cam vitray boyası ve leitz (şeffaf dosya)...

Eskiz çizilir ve renklendirilir. Çizilen eskizin üzerine leitz yerleştirilir. Kontürle eskiz üzerinden geçilir.
Kuruduktan sonra fuxy boya ile renklendirilir. 4-5 saat kuruduktan sonra eskiz leitz üzerinden
çıkartılır. Istenilen yere yapıştırılır.

Tifani: Tifani'nin yapımı için gerekli olan malzemeler; renkli camlar, elmas, ispirtolu kalem, pense,
havya, bakır folyo, lehim

Eskiz çizilir ve renklendirilir. Çizilen eskiz sabitleştirilir. Rengine göre camlar alınır, eskizin üzerinde
çizilir, sonra elmas yardımıyla cam çizilen yerden kesilir. Fazla parçalar pense ile alınır. Camın
kenarları bakır folyo ile kaplanır. Bütün parçalar bittikten sonra camlar birbirine havya yardımıyla
lehimlenir. Biten cam papılan yere yapıştırılır.




MUMLU BATİK

[FONT=&quot]Batik, bir kumaş boyama yöntemidir. Kumaşın üstünde desen çizilmiş bazı yerler, boya emmesi için balmumu ile kaplanır. Bu yöntem çoğunlukla pamuklu kumaş üstüne mavi, kahverengi ve kırmızıdan oluşan geleneksel renklerle uygulanır. İlk balmumu deseni, eritildikten sonra kumaşa yeniden boya verilmeden önce başka bir desen uygulanır ve böylece boyama işleminin bir kaç kez yinelenmesiyle birbirine karışmış renklerden oluşan çok renkli bir sonuç elde edilir.

Ne zaman ortaya çıktığı bilinmeyen batik tekniği Güneydoğu Asya'da bazı yerel farklılıklarla yaygın olarak uygulanmış olsa gerekir. Örneğin Selebes Adası'nda balmumu kumaşa bambu kamışlarıyla sürülürdü. 18. yy. ortalarına gelindiğinde Cav'da çok daha ayrıntılı desenler elde edilmesini sağlayan kulplu ve dar ağızlı küçük bakır eritme kabı (Batik cezvesi) kullanılmaya başlandı.

Bir başka Cava yeniliği ise 19. yy'da geliştirilen ahşap uygulama balmumu kalıbıdır. Hollandalılar hem kumaşı hem bu tekniği Avrupa'ya getirdiler. Günümüzde Cava desenleri elde etmek için balmumu uygulamada kullanılan makinalar aynen elde yapılan uygulamada kullanılan makinalar aynen elde yapılan uygulamalardaki balmumu çatlaklarından sızan boya lekeleri gibi etki vermektedir.
[FONT=&quot]
[/FONT]
Kullanılan araç ve gereçler

Balmumu
Parafin
Kasnak
Batik cezvesi

Kumaş
Kumaş
boyaları
Fırçalar
Raptiye
Eldiven
Kalem

Kumaştan mumu almak için gazete veya hamur kağıt
Gaz veya benzin

Yapılışı
[FONT=&quot]
Kumaş yıkanıp ütülendikten sonra kasnağa gerilir. Belmar usulü ısıtılan balmumu ve parafin desen üzerinden batik cezvesi ile kontür halinde çekilir. Kontür halinde çekilen balmumu donduktan sonra desenin içi istenilen renkte boyanır. Boyama işlemi bittikten sonra kumaşın tamamı balmumu ve parafinle kaplanır.

Donan balmumu sonucu kumaş elle çeşitli şekillerde kırılarak önceden hazırlanmış boyalı suya bastırılır. Bu işlemler sonucu kumaşın üzerinden mum gazete veya samanlı kağıt ile ütü yardımıyla alınır. Kumaş gazlı ve benzinli suda yıkanarak kullanılır hale getirilir.


[/FONT]
[FONT=&quot]Batik tekniği[/FONT][FONT=&quot]
Kumaş yıkanıp ütülendikten sonra üzerine desen çizilerek kasnağa gerilir. Bir kap içerisinde belmar usulü ısıtılan balmumu ve parafin (2 ölçü balmumu - 1 ölçü parafin) batik cezvesi yardımı ile desen üzerinde kontür halinde çekilir. Balmumunun uygulandığı alanın arkasının (şeffaf) görünür hale geçmesi gerekir. Bu balmumunun ideal sıcaklıkta olduğunu gösterir. Kontur işlemi bittikten sonra balmumu soğuyup katı hale geçmesinden sonra boyama işlemine başlanır.

Desenin içi istenilen renkte fırça yardımıyla kumaş boyaları ile boyanır. Boya işleminin kuruma süresi 24 saattir. Kuruma işlemi bittikten sonra yine belmar usulü ısıtılan mum ve parafin (1 ölçü balmumu - 2 ölçü parafin) fırça yardımı ile kumaşın tamamı kapatılacak şekilde sürülür. Balmumu uygulandığı alanın şeffaf olması gerekir. Bu balmumunun ideal sıcaklıkta olduğunu gösterir. Bu işlemde bekleme süresi 4 saattir.

Balmumu soğuyup katı hale geldikten sonra el yardımı ile çeşitli şekillerde kırılarak önceden hazırlanmış boyalı suya batırılır. Kumaşın kuruma süresi işlem sonucunda 24 saattir. Kuruma işlemi bittikten sonra kumaş üzerindeki mum gazete ve samanlı kağıt kullanılarak ütü yardımı ile alınır.

Burada dikkat edilecek husus kullanılan gazetelerin mümkün olduğunca eski olması gerekir. Çünkü yeni gazetelerdeki mürekkep kumaş üzerine geçebilir. Ütüleme işlemi bittikten sonra kumaş gazlı su içerisinde beş dakika bekletilir. Sudan çıkartılan kumaş sıkılmadan gölge bir yerde kurutulur.


[/FONT]

MİNYATÜR SANATI


Minyatür, Latince "kırmızı ile boyamak" anlamına gelen miniare kelimesinden türemiştir. Bir kitapta konu başlıklarını minium, yani sülyen ile belirginleştirmeye miniare denirdi. Zamanla metni süsleyen resimlere de minyatür dendi. İranlılar ve Türkler bu tarz resme "Nakış resim" veya "Hurde nakış" demişlerdir. En erken minyatür önreklerine III. yy'da rastlanır. Sasaniler döneminde Mani adlı bir sanatçı kendi yazdığı kitabını resimlemiş ve daha sonra onun yolunda giden bir çok öğrenci yetiştiriltilmiştir
Bu sanatçılar Orta Asya ve Ön Asya'ya doğru yayılarak öğrendikleri sanat akımını da gittikleri yörelere götürmüşlerdir. İslam kültürünün, Türkler arasında yayılmasından sonra Selçuklu Türkleri minyatür sanatına önem vermeye başladılar. Bu dönemde Tıp, Botanik, Astronomi ve mekanik buluşları içeren bilimsel konulu eserler minyatür-lendirilmiştir. Bunlar arasında KİTAB AL-HAŞA'İŞ, MARİFAT AL-HIYAL AL-HANDASİYA, KİTAB EL, BAYTARA, VARKA ve GÜLŞAH, KELİLE VE DİMNE isimli yazma eserleri sayabiliriz.

Erken Osmanlı dönemine ait yazma eserlere örnek olabilecek Edirne Sarayı nakışhanesinde yapıldığı tahmin edilen KÜLLİYAT-I KATİBİ, DİLSÜZNAME ve İSKENDERNAME isimli eserler sayılabilir. Fatih Sultan Mehmet'in saltanat yıllarında İtalya'dan birçok sanatçıyı davet ederek portrelerini yaptırdığını bilmekteyiz. Bu sanatçılardan PAVLİ'nin öğrencisi SİNAN BEY'in çalışmalarında batı sanatçılarının etkisi görülür. Özellikle Fatih Sultan Mehmet'in gül koklarken yaptığı portresindeki elbisenin kıvrımları gerçekçi bir üslupla yapılmış gibidir



minyatür sanatçısı NUSRET ÇOLPAN
NUSRET ÇOLPAN

Ekim 1952 Yilinda Bandirmada dogdu Ilk ve Orta egitimini Bandirma’da tamamladi Daha sonra
ISTANBUL’DA Zincirli kuyu meslek lisesini ve Yildiz üniversitesi Mimarlik fakültesini bitirdi .

Bu yillarda tip tarihi enstitüsünde Prof. Doktor A .Süheyl Ünver ve Azade Akar’dan Türk süsleme
sanatlari dersi aldi ve minyatür çalismaya basladi .

Kendisini Kanuni devrinde yasayan Matrakçi Nasuhi isimli sanatçi çok etkilemis... Mimaride
Kazandigi disiplin ve görüsten de faydalanarak Minyatüre kendine has bir çizgi ve renk getirmistir.
Ancak bunu minyatürün genel prensiplerine uyarak yapmaktadir , çalismalarinin hepsi özgün ve daha
önce yapilmamis konulardir.

Sanatçi yurt içinde ve disinda muhtelif sergileraçmis ve katilmistir.

27 yildir Minyatür çalisan sanatçinin yurt içinde ve yurt disinda degisik koleksiyonlarda yaklasik
Yaklasik 330 eseri bulunmaktadir.

Santa Barbara Müzesi / Wall Street Journale /
Dis isleri Bakanligi / Yeni açilan Istanbul Metrosunun Istasyonlarindaki
Çini Minyatür Tasarimlari...
Kadir Has üniversitesi Cibali Kampüsü Çini Minyatür Tasarimlari
Fransa Cumhurbaskani Jack Chirac’a Paris Minyatürü,
Rusya Devlet baskani Vladimir Putin’e Moskova Minyatürü vb..

Kisisel sergileri:
- Topkapi sarayi
- Basin müzesi
- Atatürk kitapligi
- Istanbul belediyesi
- Bandirma kültür merkezi
- Caferaga Medresesi
- Cemal Resit Rey sergi salonu
- Tugra Sanat Galerisi
- Ali Müfit Gürtuna k.m.
- KadirHas Üniversitesi
Ayrica > U.S.A. / Ingiltere / Almanya /Japonya / ve
Türkiye’de muhtelif karma sergiler

Aldigi ödüller - Kültür bakanligi büyük ödülü
- Türk kültürüne hizmet vakfi büyük ödülü
- Mevlana Basari Ödülü
- Dis Isleri Bakanligi Tesekkür berati
[/FONT]​
 
Geri