Ilginc bir beynim var, uzerinde tekrar yapmadigim/yapamadigim her seyi unutan.
Onceden de boyleydim ben ama okul zamaninda, notlarla calistigim icin, bu kadar sorun cekmiyordum.
Simdi ise zamanimin olmadigi durumlarda, her okudugum/izledigim kaybolup gidiveriyor zihnimin kivrimlarindan.
Bundan dolayi 3-5 cumle de olsa, izlediklerimi suraya not edecegim ki unutmayayim
Netflix belgesellerinden birisi, "13th".
Konusu ise, irk, adalet ve hapsetme uzerine. Bir irkin kolelikten kurtulup, modern kolelige evrilisi yani hapishanelerdeki kaybolusunun bir hikayesi.
Cogunuz biliyorsunuzdur, Amerika'daki kolelik Amerika ic savaslari sonunda, 1865 yilinda 13. yasa degisikligi sayesinde kaldiriliyor. Yasa ise su sekilde "
Suclarin cezalandirilmasi haricinde kolelik ve irade disi/istek disi hizmet kaldirilacaktir. Herkes ozgur bir bireydir. "
Buradaki "suclarin cezalandirilmasi haricinde" kismi, Amerika tarafindan su gune kadar hala daha suistimale ugratilmakta olan bir yasa malesef. Bu acikligi goren hukumet, en ufak suclarda bile zencileri hapise atmakla basliyor ise.
Sonrasinda da
haklarindan mahrum etmek (zencilerin oy kullanma haklarinin ellerinden alinmasi),
linc sureci (Klan Klu klux grubu vs) ve
Jim Crow yasalari ile irkci ayrimciligin toplum icine entegre edilmesi ile devam ediyor. (Zencilerin ayni tuvaletleri kullanamamasi, ayni otobuslere binememesi vs) En sonunda da hukumetin guya uyusturucu ile savas adi altinda cikarttigi bir suru yasanin, en cok zenci ve meksikalilari hedef aldigini goruyoruz. Hele de hapishanelerin ozellestirilmesi sonucunda, durum daha da kotu hale geliyor.
Beni en cok etkileyen de devletlerin, herhangi bir seyi yapabilmek icin halkin icine korkuyu salmalarinin yeterli olusunu gormekti. Dogru olmayan bir istatiki bilgi (zencilerdeki suc isleme oraninin daha yuksek olusu gibi) ile halkta korku yaratip, inanilmaz agir cezalarin yasa olarak cikartilmasi ve buna kimsenin ses cikarmamasi.
Hic kimse hapishanedeki insanlarla ilgilenmiyor cunku, bir sucu varsa, cezasinin insani bir ceza olmasiyla veya bu cezanin o sucu ortadan kaldirip kaldirmayacagi cok onemsiz gozukuyor halka. Ne kadar aci. Asil carpitici nokta ise, zaten zenci kesimin 30%'unu hapis yoluyla babasiz biraktiginizda, bir nesili etkileyebiliyor olusunuz. Evde bir baba figuru olmadiginda, sabit bir maas girmediginde, polisler ve insanlar tarafindan surekli linc yiyen bir kesimde yasadiginizda, bu ortamdan kurtulma ihtimali olmayan bir nesil yetistiriyorsunuz. Bunun devlet eliyle, sistematik olarak yapilmasi ve bir irkin surekli bunlarla basa cikmak zorunda olusunu izlemek, su anki "black lives matter" hareketinin ne kadar da onemli oldugunu gosteriyor.
Sunu da belirteyim, Amerika'da bir kere hapise girmis bir insan, tum hayati boyunca oy kullanma hakkini kaybediyor. Cezasini cekmis olmasinin hic bir onemi yok.