BirDevrinSonu
Üye
-
- Katılım
- Ocak 10, 2010
-
- Mesajlar
- 38,600
-
- Tepkime puanı
- 3,180
-
- Puanları
- 354
-
- Konum
- Napıcan ?
Bilgisayar kullanımına bağlı göz yorgunluğu
Günümüz modern teknolojisinde ister iş hayatı ister özel hayat olsun bilgisayarların yeri ve önemi inkar edilemez. Bu makinelerin faydası yadsınamamakla birlikte kullanımları yüksek görsel dikkat istemektedir. Bilgisayar kullanımına bağlı olarak artan şikayetlerin büyük çoğunluğu gözlerle ilgili olanlarıdır.
Bilgisayar kullanımına bağlı olarak gözün kendisinde ya da görme kalitesinde birtakım problemlerin meydana gelmesi göz yorgunluğu hali olarak yorumlanmaktadır. Sıklıkla görülen belirtileri şöyle sıralanabilir: Yorgun ve ağrılı gözler gözlerde yanma ve batma bulanık görme kuruluk hissi sulanma kaşıntı kızarıklık gözleri kısarak bakmak odaklama zorluğu çift görme yazı karakterlerinin veya grafiklerin etrafında ışık hareleri ya da saçılmalar görmek ışığa karşı hassasiyet baş ağrısı boyun sırt ve omuz ağrısı.
Sayılan bu belirtilerden bazılarının bilgisayar karşısında çalışırken yaşanıyor olması bilgisayara bağlı göz yorgunluğunu işaret ediyor olabilir. Belirtilerin görülme sıklığı ve şiddeti kişiye bağlı sebepler dışında çalışma ortamının şekline ve kişinin alışkanlıklarına göre de değişiklikler gösterecektir. Bu bağlamda bilgisayar kullanımının gözlerde yarattığı problemlerden ve çözüm önerilerinden bahsetmek faydalı olacaktır.
Bahsedilen yorgunluk belirtilerini kendisinde hisseden kişi ilk olarak muayenesini yaptırıp göz sağlığı hakkında bilgi edinmelidir; çünkü bu belirtilerin en büyük nedeni gözlerdeki kırma kusurudur (gözlük veya lens takmayı gerektirecek numara bozukluğu). Miyopi hipermetropi astigmatizma gibi kırma kusurlarının olup olmadığı saptanarak bunların gözlük camı veya lenslerle düzeltilmesi bu konudaki ilk aşamadır. Ayrıca halen kullanılan gözlük camı veya lenslerin numaralarının yetersiz kalması da göz yorgunluğuna sebep olabilecektir. Burada halk arasında yaygınca inanılan yanlış bir görüşe değinmek ve doğrusunu anlatmak yerinde olacaktır; bilgisayar kullanımı insanların gözlerini bozmaz. Ancak mevcut olan ve kişinin o ana kadar önemsemediği veya bilmediği bir kırma kusurunun belirtileriyle ortaya çıkmasına aracılık eder. Çalışma koşulları çok aşırıya kaçmadıkça normal bir göz bilgisayar karşısında bozulmaz.
Yakın objelere bakarken gözlerde meydana gelen uyum değişiklikleri tıp dilinde akomodasyon olarak adlandırılır. Uzaktaki cisimden yakın bir cisme bakıldığında gözlerdeki birtakım küçük kaslar kasılarak kristal lens dediğimiz göz içindeki merceğin çapını değiştirir böylece gözler yakına uyum sağlamış olur. Farklı uzaklıktaki objelerin her an net görülebilmesi ancak bu bahsettiğimiz akomodasyon mekanizmasının sorunsuz çalışabilmesiyle mümkündür. Mekanizmada yetersizlik oluşursa bilgisayar monitöründeki objelere ve/veya uzaktaki cisimlere bakarken kısa veya uzun süreli geçici bir bulanık görme hali oluşur. Normal şartlarda gözler yakından uzağa ( veya uzaktan yakına) yarım saniye içerisinde uyum sağlarlar yani yakın objeye bakarken birden uzaktaki cismi seçmek ve onu net algılamak bu süreyi geçmemelidir. Eğer bu süre uzarsa uyum mekanizmasında yetersizlik söz konusudur. Bu durum göz yorgunluğu ve baş ağrısına yol açacaktır tedavisinde gözlükler kullanılmaktadır.
Akomodasyon (uyum) mekanizması 40 yaşından sonra insanlarda doğal bir süreç olarak yetersiz olmaya başlar ve 60 yaşlarında tam yetersizlik gelişir. Bu duruma presbiyopi (yaşa bağlı yakın görme bozukluğu) adı verilir. Tedavisi yakın okuma gözlüğüdür ve genellikle 35-40 cm’ lik yakın okuma mesafesine göre ayarlanarak verilir. Ancak bilgisayar karşısında çalışırken monitörler genellikle 70- 75 cm uzakta bulunur bu mesafeyi net görmek için ikinci bir yakın gözlük edinmek yararlı olacaktır çünkü esas yakın gözlüğüyle monitöre bakmak mesafe uygunsuzluğu nedeniyle gözleri yoracaktır.
Bilgisayarlarda ekran özellikleri gözleri etkileyen diğer bir önemli faktördür. Çalışmalar sonucu anlaşılmıştır ki gözler monitöre baktığında tam bir kilitlenme (yani tam bir ekrana uyum) sağlanamamakta yukarda bahsettiğimiz küçük göz kasları sürekli kasılıp gevşemekte ve kristal göz merceği devamlı şekil değiştirmektedir; bunun anlamı gözlerin ekrana tam odaklanamamasıdır tabii ki sonucunda göz yorgunluğu şikayetleri başlayacaktır. Bu sebeple göz sağlığı açısından kullanılan ekranlar yüksek çözünürlü ve düşük parlaklık oranlı olmalıdır büyük ve daha gelişmiş teknoloji ürünü ekranlar (LCD) en sorunsuz ekran tipleridir. Koruyucu filtre kullanılması hem yansımayı azaltır hem de düşük bir oranda da olsa monitörden yayılan radyasyonu süzer. Teknik bir bilgi olarak 14’’ lik monitörlerin yeni teknoloji ürünü düşük radyasyonlu büyük monitörlere oranla on kat daha fazla radyasyon yaydığını burada vurgulayalım.
Gözlerde kuruma hissi bilgisayar kullanıcılarının en sık karşılaştığı sorundur; yanma batma kaşınma göz yaşarması ve kızarma ile kendini belli eder. Bu durum kontakt lens kullananlarda daha belirginleşir sebebi lensin doğallığını koruyan gözyaşı tabiatının monitör karşısında değişmeye başlamasıdır. Gözdeki kuruma hissinin en büyük sebebi monitöre bakarken normalin 1/3’ üne inen göz kırpmalarıdır çünkü insan yakındaki bir objeye dikkatini verdiğinde refleks olarak daha az göz kırpmaya başlar. Gözkapakları her kırpmada gözyaşını kornea dediğimiz saydam tabakaya yayıp oksijenlenmesini nemlenmesini ve beslenmesini sağladıkları için az kırpıldığında gözler kuru kalacak ve batmaya başlayacaktır. Diğer bir sebep monitörün göz hizasının üzerinde bulunmasıdır bu durumda gözler yukarı doğru bakacağından kapaklar daha açılmış kalacak bu da göz yaşının buharlaşmasını arttırarak kurumaya yol açacaktır.
Günümüz modern teknolojisinde ister iş hayatı ister özel hayat olsun bilgisayarların yeri ve önemi inkar edilemez. Bu makinelerin faydası yadsınamamakla birlikte kullanımları yüksek görsel dikkat istemektedir. Bilgisayar kullanımına bağlı olarak artan şikayetlerin büyük çoğunluğu gözlerle ilgili olanlarıdır.
Bilgisayar kullanımına bağlı olarak gözün kendisinde ya da görme kalitesinde birtakım problemlerin meydana gelmesi göz yorgunluğu hali olarak yorumlanmaktadır. Sıklıkla görülen belirtileri şöyle sıralanabilir: Yorgun ve ağrılı gözler gözlerde yanma ve batma bulanık görme kuruluk hissi sulanma kaşıntı kızarıklık gözleri kısarak bakmak odaklama zorluğu çift görme yazı karakterlerinin veya grafiklerin etrafında ışık hareleri ya da saçılmalar görmek ışığa karşı hassasiyet baş ağrısı boyun sırt ve omuz ağrısı.
Sayılan bu belirtilerden bazılarının bilgisayar karşısında çalışırken yaşanıyor olması bilgisayara bağlı göz yorgunluğunu işaret ediyor olabilir. Belirtilerin görülme sıklığı ve şiddeti kişiye bağlı sebepler dışında çalışma ortamının şekline ve kişinin alışkanlıklarına göre de değişiklikler gösterecektir. Bu bağlamda bilgisayar kullanımının gözlerde yarattığı problemlerden ve çözüm önerilerinden bahsetmek faydalı olacaktır.
Bahsedilen yorgunluk belirtilerini kendisinde hisseden kişi ilk olarak muayenesini yaptırıp göz sağlığı hakkında bilgi edinmelidir; çünkü bu belirtilerin en büyük nedeni gözlerdeki kırma kusurudur (gözlük veya lens takmayı gerektirecek numara bozukluğu). Miyopi hipermetropi astigmatizma gibi kırma kusurlarının olup olmadığı saptanarak bunların gözlük camı veya lenslerle düzeltilmesi bu konudaki ilk aşamadır. Ayrıca halen kullanılan gözlük camı veya lenslerin numaralarının yetersiz kalması da göz yorgunluğuna sebep olabilecektir. Burada halk arasında yaygınca inanılan yanlış bir görüşe değinmek ve doğrusunu anlatmak yerinde olacaktır; bilgisayar kullanımı insanların gözlerini bozmaz. Ancak mevcut olan ve kişinin o ana kadar önemsemediği veya bilmediği bir kırma kusurunun belirtileriyle ortaya çıkmasına aracılık eder. Çalışma koşulları çok aşırıya kaçmadıkça normal bir göz bilgisayar karşısında bozulmaz.
Yakın objelere bakarken gözlerde meydana gelen uyum değişiklikleri tıp dilinde akomodasyon olarak adlandırılır. Uzaktaki cisimden yakın bir cisme bakıldığında gözlerdeki birtakım küçük kaslar kasılarak kristal lens dediğimiz göz içindeki merceğin çapını değiştirir böylece gözler yakına uyum sağlamış olur. Farklı uzaklıktaki objelerin her an net görülebilmesi ancak bu bahsettiğimiz akomodasyon mekanizmasının sorunsuz çalışabilmesiyle mümkündür. Mekanizmada yetersizlik oluşursa bilgisayar monitöründeki objelere ve/veya uzaktaki cisimlere bakarken kısa veya uzun süreli geçici bir bulanık görme hali oluşur. Normal şartlarda gözler yakından uzağa ( veya uzaktan yakına) yarım saniye içerisinde uyum sağlarlar yani yakın objeye bakarken birden uzaktaki cismi seçmek ve onu net algılamak bu süreyi geçmemelidir. Eğer bu süre uzarsa uyum mekanizmasında yetersizlik söz konusudur. Bu durum göz yorgunluğu ve baş ağrısına yol açacaktır tedavisinde gözlükler kullanılmaktadır.
Akomodasyon (uyum) mekanizması 40 yaşından sonra insanlarda doğal bir süreç olarak yetersiz olmaya başlar ve 60 yaşlarında tam yetersizlik gelişir. Bu duruma presbiyopi (yaşa bağlı yakın görme bozukluğu) adı verilir. Tedavisi yakın okuma gözlüğüdür ve genellikle 35-40 cm’ lik yakın okuma mesafesine göre ayarlanarak verilir. Ancak bilgisayar karşısında çalışırken monitörler genellikle 70- 75 cm uzakta bulunur bu mesafeyi net görmek için ikinci bir yakın gözlük edinmek yararlı olacaktır çünkü esas yakın gözlüğüyle monitöre bakmak mesafe uygunsuzluğu nedeniyle gözleri yoracaktır.
Bilgisayarlarda ekran özellikleri gözleri etkileyen diğer bir önemli faktördür. Çalışmalar sonucu anlaşılmıştır ki gözler monitöre baktığında tam bir kilitlenme (yani tam bir ekrana uyum) sağlanamamakta yukarda bahsettiğimiz küçük göz kasları sürekli kasılıp gevşemekte ve kristal göz merceği devamlı şekil değiştirmektedir; bunun anlamı gözlerin ekrana tam odaklanamamasıdır tabii ki sonucunda göz yorgunluğu şikayetleri başlayacaktır. Bu sebeple göz sağlığı açısından kullanılan ekranlar yüksek çözünürlü ve düşük parlaklık oranlı olmalıdır büyük ve daha gelişmiş teknoloji ürünü ekranlar (LCD) en sorunsuz ekran tipleridir. Koruyucu filtre kullanılması hem yansımayı azaltır hem de düşük bir oranda da olsa monitörden yayılan radyasyonu süzer. Teknik bir bilgi olarak 14’’ lik monitörlerin yeni teknoloji ürünü düşük radyasyonlu büyük monitörlere oranla on kat daha fazla radyasyon yaydığını burada vurgulayalım.
Gözlerde kuruma hissi bilgisayar kullanıcılarının en sık karşılaştığı sorundur; yanma batma kaşınma göz yaşarması ve kızarma ile kendini belli eder. Bu durum kontakt lens kullananlarda daha belirginleşir sebebi lensin doğallığını koruyan gözyaşı tabiatının monitör karşısında değişmeye başlamasıdır. Gözdeki kuruma hissinin en büyük sebebi monitöre bakarken normalin 1/3’ üne inen göz kırpmalarıdır çünkü insan yakındaki bir objeye dikkatini verdiğinde refleks olarak daha az göz kırpmaya başlar. Gözkapakları her kırpmada gözyaşını kornea dediğimiz saydam tabakaya yayıp oksijenlenmesini nemlenmesini ve beslenmesini sağladıkları için az kırpıldığında gözler kuru kalacak ve batmaya başlayacaktır. Diğer bir sebep monitörün göz hizasının üzerinde bulunmasıdır bu durumda gözler yukarı doğru bakacağından kapaklar daha açılmış kalacak bu da göz yaşının buharlaşmasını arttırarak kurumaya yol açacaktır.