BirDevrinSonu
Üye
-
- Katılım
- Ocak 10, 2010
-
- Mesajlar
- 38,605
-
- Tepkime puanı
- 3,185
-
- Puanları
- 354
-
- Konum
- Napıcan ?
Atatürk İlkerleri ve İnkılap Tarihi ( Tüm Üniteler ) 4
ÜNİTE - 4 OSMANLI DEVLETİNİN PARÇALANMAYA BAŞLAMASI VE BUNA İLK TEPKİLER
I. Dünya Savaşı korkunç insan ve ekonomik yitikleri yanında çok önemli siyasal değişiklere de neden oldu.
ÇÖKEN İMPARATORLUKLAR
Gizli içeriği görüntülüyorsunuzBunlardan birincisi Rus Çarlığı idi. Bildiğiniz gibi daha savaş sırasında yıkılan bu büyük imparatorluk içindeki önemli siyasal ve toplumsal değişikliklerle yeni bir yapı almış ve tarihteki ilksosyalist devlet kurulmuştu.
Alman İmparatorluğu da daha savaş sona ermeden korkuç iç çalkantılarla karşılaşmış, ordu bölünmüş, sağ ve sol eğilimli gruplar ayaklanmışlardı. Bütün bunların sonucunda Alman imparatoru II. Wil-helm yurdunu terk etti.
Böylece Alman İmparatorluğu da çökmüştü. Önemli bir siyasal boşluk doğdu, kanlı iç didişmelerden sonra Almanya'da Cumhuriyet ilan edildi.
Bu cumhuriyet yönetimi yenen devletlerle ağır koşullu bir barış antlaşması imzaladı .(Versay 28.6.1919).
Bu antlaşma ile Almanya pek çok toprağını yitiriyor, yenenlerin bazı batı bölgelerini işgal etmelerine göz yumuyor, "onarım bedeli" olarak ağır mali yükümlülükleri yerine getirmek zorunda kalıyordu.
Bütün bu ağır yitiklerden başka Almanya, sanayisini ve ordusunu sınırlamak zorunda kalıyordu. Bütün bu ağır hükümler Almanya'da eşi görülme-miş bir enflasyon ile işsizliğe yol açtı. Sonunda Almanya, bir rejim değişikliği geçirerek faşizmin egemenliği altına girdi.
Yenikler arasında yer alan ikinci büyük imparatorluk Avusturya-Macaristan idi.
Çok uluslu yapısını yeri geldikçe anlattığımız bu devlette, savaşın sonuna doğru, bıkkınlık ve bezginik alâmetleri görülmeye başlandı.
İmparatorluğun parçalanmasıyla birlikte anlaşma devletleri Avusturya ve Macaristan ile ayrı ayrı barış antlaşmaları imzaladılar.
Avusturya ile 10 Eylül 1919'da imzalanan St. Germain (Sen Jermen) Barışı ile bu devlet ufak bir ülke haline getirildi. Bu arada Avusturya'da cumhuriyet ilan edildi. Macaristan ile de 4 Haziran 1920'de Trianon Barışı imzalandı. Ayrıca bu imparatorluğun sınırları içinde yeri bir Çekoslovakya devleti kuruldu.
Yenilenler arasında yer alan Bulgaristan ise 27 Kasım 1919'da imzaladığı Nevilly (Nöyi) Barışı ile savaştan çıktı.
En ağır ateşkes anlaşması Osmanlı ile imzalanmış ve ülke parçalanma sürecine sokulmuştu. Ardından gene bu parçalanmayı tam olarak onaylayan en ağır barış (Sevr Barışı - 10 Ağustos 1920) Os-manlı Hükümeti ile imzalanmıştı.
OSMANLI DEVLETİ'Nİ PAYLAŞMA ANTLAŞMALARI
Birinci dünya Savaşı öncesinde, 19. yüzyılın sonlarına kadar Osmanlı ülkesini parçalamak isteyen temel güç Rusya idi.
Bunun sebebi Rusya ancak Osmanlı Devleti üzerinden sıcak ve açık denizlere çıkabilirdi. Rusların bu tarihi siyasi politikası, ingiltere'yi rahatsız ediyordu, ingiltere ise Hindistan'a giden yollar üzerinde kendi kontrolünde bir Osmanlı'dan yanaydı.
Kırım Savaşında İngiltere ve Fransa, Rusya'ya karşı Osmanlı Devletini desteklemişlerdi. 1856'da imzalanan Paris Antlaşması ile Osmanlı'nın toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerce Rusya'ya karşı korumaya alınmıştı.
Berlin Barışı ile Osmanlı ülkesinin Balkan Yarımadasına denk düşen bölümü büyük ölçüde parçalanmıştı.
Durumdan korkuya düşen ingiltere, artık her biri Bulgaristan dışında bağımsız birer devlet olan eski Osmanlı illerinin Rus nüfusu altına düşmeye başladığını görüyordu.
İşte 1878 tarihinden itibaren İngiltere, fırsat çıkarsa Osmanlı ülkesini Ruslara bırakmamak ve kendisi tarafından ele geçirilmesini sağlamak istemiştir.
İngiltere'nin Osmanlı Devleti üzerindeki geleneksel siyaseti 8-9 Haziran 1908'de Reval Görüşmelerinde değişmiştir, ingiliz Kralı ile Rus Çarı'nın yaptığı görüşmelerde Osmanlı Devleti üzerinde tam bir anlaşmaya vardılar.
Bu anlaşma ingiltere'nin Rusya'yı Osmanlı ülkesi üzerinde serbest bıraktığı anlamına geliyordu. Nitekim Balkan Savaşları da bu anlaşmanın verdiği cesaretle Rusya'nın Balkanlı devletleri örgütlemesi sonucunda patlak verdi.
GİZLİ ANTLAŞMALAR
İstanbul Antlaşması (10 Nisan 1915) ingiltere, Fransa ve Rusya arasında.
Londra Antlaşması (26 Nisan 1915) ingiltere, Fransa, Rusya ve İtalya arasında
Sykes-Picot Antlaşması (3 Ocak 1916) ingiltere ve Fransa arasında
Saint-Jean de Mavrîanne Antlaşması (19 Nisan 1914) İngiltere, Fransa, Rusya ve İtalya arasında
Mac Mahon Antlaşması (1916) ingiltere ile Araplar arasında
Bu antlaşmalara göre;
1. Ürdün ve Irak İngilizlere
2. Mersin'den doğuya kadar olan Adana, Sivas, Hatay, iskenderun ve Mardin Fransızlara,
3. İzmir'in güneyinden başlayarak Mersin'e kaar olan Antalya, Muğla ve Konya İtalyanlara,
4. Doğu Anadolu ve Boğazlar ise Ruslara verilecekti.
Rusya'nın 1914 ekim devrimiyle savaştan çekilmesi ve antlaşmaları açıklaması üzerine bu paylaşım tasarıları uygulanamıyor ve değişikliğe uğruyor.
MONDROS ATEŞKES ANLAŞMASI
Bulgaristan'ın savaştan ayrılmasıyla Osmanlı devleti ile Almanya arasındaki köprü yıkılmıştı. Bu durumda Osmanlı İmparatorluğu VVİlson ilkeleri ışığı altında bir ateşkesi imzalamaya hazır olduğunu bildirdi.
30 Ekim 1918 günü Osmanlı Devleti Rauf Bey önderliğindeki heyet ile anlaşma devletleri arasında Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı. Anlaşma devletleri adına eteşkesi İngiliz Amirali Calthrope imzalamıştır.
Egemenlik Haklarını Sınırlayan Hükümler
Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını sınırlayan hükümler:
• Boğazlar derhal açılacak ve orada bulunan müstahkem mevkiler işgal edilecek (1. madde).
• Anlaşma devletleri güvenliklerini tehdit eden bir duruma düşerlerse Osmanlı ülkesinin diledikleri stratejik noktasını işgal edebilecekler (7. madde).
• Doğu Anadolu'da bulunan altı ilde karışıklıklar çıkarsa Anlaşma devletlerinin ayrıca o bölgeleri de işgal etmeye haklan vardı (24. madde).
• Ülkedeki bütün haberleşme Anlaşma devletlerinin denetimi altına alınacak (12. madde).
Askerî Hükümler:
• Asayişi sağlamak için gereken bir miktar asker dışında Osmanlı orduları terhis edilecek; bütün savaş gemilerine, cephaneye, toplara ve diğer silahlara el konulacak;
• Osmanlıların elinde bulunan bütün savaş tutsakları, Osmanlı yurttaşı olup da ayaklandıkları için tutuklanan Ermeniler de dahil olmak üzere, serbest bırakılacak.
• Brest-Litovsk Barışından sonra İran ve Kafkasya'ya giren Osmanlı birlikleri derhal geriye çekilip dağıtılacak, Anadolu dışında bulunan Osmanlı birlikleri ise bölgelerindeki Anlaşma devletleri komutan- , larına teslim olacaktırdır.
Ekonomik Hükümler:
• Ülkenin bütün limanlarından Anlaşma devletleri yararlanacaklar.
• Kömür ve petrol yatakları ve benzeri önemli kaynaklar Anlaşma devletlerinin ihtiyaçlarına tahsis edilecek.
• Demiryolları da anlaşma devletlerinin denetimi altına girecekti.
MONDROS ATEŞKES ANLAŞMASI VE YUNANİSTAN
Yunanlıların Osmanlı toprakları üzerindeki genişleme isteklerini çok iyi bilen Rauf Bey, ateşkes gereği uygulanacak işgal eylemlerine Yunanlıların karış tırılmamasını ileri sürmüştür.
Rauf Bey işgal eylemlerine Yunanlıların katılmamasını anlaşma metnine de koydurmak istemiş, ama bunu başaramıştır. Fakat ısrarı üzerine Amiral Carthorpe, Rauf Bey'e kendi imzasını taşıyan özel bir mektup verdi.
Bu mektupla Anlaşma Devletleri temsilcisi Amiral, boğazlara sadece ingiliz ve Fransız askerlerinin gireceğini, isanbul ile izmir'e Yunan gemilerinin sokulmayacağını yükümlenir bir biçimde hükümetine bildireceğini belirtiyordu.
İŞGALLER
İngiliz-Fransız-İtalyan İşgalleri:
İngilizler Ortadoğu'yu, yanlarına Fransızları alarak işgal ettiler. Fransızlar ayrıca Dörtyol, Mersin, A-dana'yı
ingilizler; Antep, Maraş, Bilecik, Urfa, Kars'ı,
italyanlar; Antalya, Kuşadası, Fethiye, Bodrum, Milas'ı,
Ermeniler ise Doğu .Anadolu'dan bir pay almak amacıyla bir takım yerleri işgal ettiler.
Yunan İşgalleri:
Doğu Trakya'yı gözlerine kestiren Yunanlılar iki gerekçe ileri sürüyorlardı. Bunlardan ilki, Doğu TraK-ya'da nüfus olarak Rumların nüfusu bazı kasabalarda Türklere oranla daha fazlaydı.
Diğer gerekçe ise, Yunan uygarlığının Batı Anadolu'da kurulup gelişmesi .idi. Paris Antlaşmasında itlayanlara daha önceden verilmesi kararlaştırılan bir takım yerler, Yunanlılara devrediliyordu. Bunun üzerine Yunanlılar 15 Mayıs 1919'da İzmir'i işgal ettiler.
PARİS BARIŞ KONFERANSI (18 Ocak 1919):
Konferansa toplam 32 devlet katılmıştır. Amacı l. Dünya Savaşı sonrasında imzalanacak barış antlaşmalarının esaslarını belirlemektir.
Konferans önce Cemiyet-i Akvam'ın kurulmasını kabul ederek, çalışmalarına başlamıştır. Bu arada sömürgecilik faliyetlerinde Amerika'yı karşılarına almak istemeyen ingiltere ve Fransa "manda" yönetimi tezini ortaya atmışlarır.
Osmanlı Devleti'nin paylaşımında Yunanistan'ın devreye girmesi itilaf Devletleri arasındaki anlaşmazlıkların su yüzüne çıkmasında etkili olmuş, italya konferansı terk etmiştir. Burada alınan kararlara göre;
1. Doğu Trakya ile İzmir ve çevresi Yunanistan'a,
2. Doğu Anadolu-Rusya'nın boşalttığı yerler Ermenistan'a,
3. Boğazlar İtilaf Devletlerince oluşturulacak ortak bir komisyona bırakılıyordu.
İŞGALLERE KARŞI İLK TEPKİLER
Azınlıkların Tepkileri
Rumlar:
1. Mavri-mira
2. Etnik-i Eterya
3. Pontus Rum
Ermeniler:
1. Zaven Efendi Derneği
2. Taşnaksutyun Partisi
3. Hınçaksutyun Partisi
4. Ermeni intikam Alayı
Yahudiler:
Yahudiler Osmanlı yönetiminden memnun olan tek azınlıktı. Ticari amaçlı dernekler kurdular.
Araplar:
Mekke Şerifi Hüseyin ve oğullarım etkisiyle Osmanlı yönetimine karşı ayaklandılar.
Azınlıkların Kurduğu Derneklerin Özellikleri:
1. Mondrosla ortaya çıkan durumdan yararlanmışlardır.
2. İtilaf devletlerinden destek almışlardır.
3. Anadolu'nun işgalini kolaylaştırmaya çalışmışlardır.
4. VVİlson ilkelerine göre milli devletlerini kurmak istemişlerdir.
5. Milli birlik ve bütünlüğü bozmaya yöneliktirler.
Türk ve Müslümanların Kurdukları Zararlı Cemiyetler:
• Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası
• Kürdistan Teali Cemiyeti
• islâm Teali Cemiyeti
• ingiliz Muhipleri Cemiyeti
• VVilson Prensipleri Cemiyeti
• Hürriyet ve itilaf Fırkası
Özelikleri:
1- Saltanat ve hilafetçidirler.
2- Milliyetçiliğe karşı ümmetçidirler.
3- Büyük devletlerin desteğini almışlardır.
4- Manda ve himaye taraftarıdırlar.
5- Milli birlik ve bütünlüğü bozucudurlar.
Türkler'in Kurduğu Yararlı Cemiyetler:
• Trakya Paşaeli
• izmir Müdafaa-i Hukuk
• Reddi İlhak
• Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk
• Kilikyalılar
• Milli Kongre
Özellikleri:
1- Mondros'a tepki olarak kurulmuşlardır.
2- Azınlıkların taşkınlıklarına önlemeye yöneliktir.
3- Bölgesel olarak çalışmışlardır.
4- Kurulmalarında Türklük duygusu etkilidir.
5- Vatanın bütününe yönelik bir programa sahip değillerdir.
6- Basın-yayın yoluyla çalışıp, silâhlı direnişi öngörmezler.
Ünite 4 Degerlendirme Sorulari
1- İngiltere'nin Rusya'yı Osmanlı ülkesi üzerinde serbest bırakması anlamı taşıyan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Berlin Antlaşması
Reval Görüşmesi
Üçlü İttifak
Paris Antlaşması
Bab-ıâli Baskını
2- İtaya ile bağlaşıklarının arasının açılmasına ve anlaşma devletleri arasında ilk büyük sürtüşmenin başlamasına neden olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
İzmir'in Yunanistan'a bırakılması
Rusya'nın savaştan çekilmesi
Arap topraklarını İngilizler ve Fransızlar arasında paylaşılması
Çanakkale cephesinde başarılı olunmaması
Almanya ile Versay Anlaşmasının imzalanması
3- Bağlaşma Devletlerinin hepsi sırası ile ateş kes anlaşmaları imzalayıp savaşı bırakınca, bunlarla yapılacak barışın temel ilkelerini saptamak amacıyla Anlaşma Devletlerinin ve onlara bağlı devletlerin katıldığı konferans kaç yılında nerede yapılmıştır?
1918Aralık-Paris
1919 Ocak-Paris
1918 Aralık-Atina
1918 Kasım-Londra
1918 Aralık-Roma
4- Antalya'dan Kuşadası'na kadar uzanan sahiller aşağıdaki devletlerden hangisi tarafından işgal edilmiştir?
İtalya
Fransa
Rusya
Yunanistan
İngiltere
5- Hangi İmparatorluk Birinci dünya Savaşı sonunda yıkılmadı?
Rus imparatorluğu
İngiliz İmparatorluğu
Osmanlı İmparatorluğu
Avusturya-Macaristan imparatorluğu
Alman imparatorluğu
6- Osmanlı ülkesini paylaşmak için somut antlaşmalar ne zaman yapıldı?
19. yüzyıl sonunda
Balkan Savaşları başlarken
Berlin Barışında
Kurtuluş Savaşı sırasında
Birinci Dünya Savaşı sırasında
7- Bulgaristan cephesinin çökmesinden sonra ateşkes imzalamaya hazır olduğunu bildiren Osmanlı yetkilileri, aşağıdakilerden hangisine güvenmekteydiler?
İngiliz Hükümetine
Rusya'nın savaştan çekilmesine
Wilson ilkelerine
Çanakkale'de kazandığı zafere
Halifenin İslâm alemi üzerindeki etkisine
8- Birinci Dünya Savaşı sonunda Bulgaristan ile Anlaşma Devletleri arasında aşağıdaki antlaşmalardan hangisi imzalanmıştır?
Sykes-picot
Trianon
Sevr
Versay
Neuilly
ÜNİTE - 4 OSMANLI DEVLETİNİN PARÇALANMAYA BAŞLAMASI VE BUNA İLK TEPKİLER
I. Dünya Savaşı korkunç insan ve ekonomik yitikleri yanında çok önemli siyasal değişiklere de neden oldu.
ÇÖKEN İMPARATORLUKLAR
Gizli içeriği görüntülüyorsunuzBunlardan birincisi Rus Çarlığı idi. Bildiğiniz gibi daha savaş sırasında yıkılan bu büyük imparatorluk içindeki önemli siyasal ve toplumsal değişikliklerle yeni bir yapı almış ve tarihteki ilksosyalist devlet kurulmuştu.
Alman İmparatorluğu da daha savaş sona ermeden korkuç iç çalkantılarla karşılaşmış, ordu bölünmüş, sağ ve sol eğilimli gruplar ayaklanmışlardı. Bütün bunların sonucunda Alman imparatoru II. Wil-helm yurdunu terk etti.
Böylece Alman İmparatorluğu da çökmüştü. Önemli bir siyasal boşluk doğdu, kanlı iç didişmelerden sonra Almanya'da Cumhuriyet ilan edildi.
Bu cumhuriyet yönetimi yenen devletlerle ağır koşullu bir barış antlaşması imzaladı .(Versay 28.6.1919).
Bu antlaşma ile Almanya pek çok toprağını yitiriyor, yenenlerin bazı batı bölgelerini işgal etmelerine göz yumuyor, "onarım bedeli" olarak ağır mali yükümlülükleri yerine getirmek zorunda kalıyordu.
Bütün bu ağır yitiklerden başka Almanya, sanayisini ve ordusunu sınırlamak zorunda kalıyordu. Bütün bu ağır hükümler Almanya'da eşi görülme-miş bir enflasyon ile işsizliğe yol açtı. Sonunda Almanya, bir rejim değişikliği geçirerek faşizmin egemenliği altına girdi.
Yenikler arasında yer alan ikinci büyük imparatorluk Avusturya-Macaristan idi.
Çok uluslu yapısını yeri geldikçe anlattığımız bu devlette, savaşın sonuna doğru, bıkkınlık ve bezginik alâmetleri görülmeye başlandı.
İmparatorluğun parçalanmasıyla birlikte anlaşma devletleri Avusturya ve Macaristan ile ayrı ayrı barış antlaşmaları imzaladılar.
Avusturya ile 10 Eylül 1919'da imzalanan St. Germain (Sen Jermen) Barışı ile bu devlet ufak bir ülke haline getirildi. Bu arada Avusturya'da cumhuriyet ilan edildi. Macaristan ile de 4 Haziran 1920'de Trianon Barışı imzalandı. Ayrıca bu imparatorluğun sınırları içinde yeri bir Çekoslovakya devleti kuruldu.
Yenilenler arasında yer alan Bulgaristan ise 27 Kasım 1919'da imzaladığı Nevilly (Nöyi) Barışı ile savaştan çıktı.
En ağır ateşkes anlaşması Osmanlı ile imzalanmış ve ülke parçalanma sürecine sokulmuştu. Ardından gene bu parçalanmayı tam olarak onaylayan en ağır barış (Sevr Barışı - 10 Ağustos 1920) Os-manlı Hükümeti ile imzalanmıştı.
OSMANLI DEVLETİ'Nİ PAYLAŞMA ANTLAŞMALARI
Birinci dünya Savaşı öncesinde, 19. yüzyılın sonlarına kadar Osmanlı ülkesini parçalamak isteyen temel güç Rusya idi.
Bunun sebebi Rusya ancak Osmanlı Devleti üzerinden sıcak ve açık denizlere çıkabilirdi. Rusların bu tarihi siyasi politikası, ingiltere'yi rahatsız ediyordu, ingiltere ise Hindistan'a giden yollar üzerinde kendi kontrolünde bir Osmanlı'dan yanaydı.
Kırım Savaşında İngiltere ve Fransa, Rusya'ya karşı Osmanlı Devletini desteklemişlerdi. 1856'da imzalanan Paris Antlaşması ile Osmanlı'nın toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerce Rusya'ya karşı korumaya alınmıştı.
Berlin Barışı ile Osmanlı ülkesinin Balkan Yarımadasına denk düşen bölümü büyük ölçüde parçalanmıştı.
Durumdan korkuya düşen ingiltere, artık her biri Bulgaristan dışında bağımsız birer devlet olan eski Osmanlı illerinin Rus nüfusu altına düşmeye başladığını görüyordu.
İşte 1878 tarihinden itibaren İngiltere, fırsat çıkarsa Osmanlı ülkesini Ruslara bırakmamak ve kendisi tarafından ele geçirilmesini sağlamak istemiştir.
İngiltere'nin Osmanlı Devleti üzerindeki geleneksel siyaseti 8-9 Haziran 1908'de Reval Görüşmelerinde değişmiştir, ingiliz Kralı ile Rus Çarı'nın yaptığı görüşmelerde Osmanlı Devleti üzerinde tam bir anlaşmaya vardılar.
Bu anlaşma ingiltere'nin Rusya'yı Osmanlı ülkesi üzerinde serbest bıraktığı anlamına geliyordu. Nitekim Balkan Savaşları da bu anlaşmanın verdiği cesaretle Rusya'nın Balkanlı devletleri örgütlemesi sonucunda patlak verdi.
GİZLİ ANTLAŞMALAR
İstanbul Antlaşması (10 Nisan 1915) ingiltere, Fransa ve Rusya arasında.
Londra Antlaşması (26 Nisan 1915) ingiltere, Fransa, Rusya ve İtalya arasında
Sykes-Picot Antlaşması (3 Ocak 1916) ingiltere ve Fransa arasında
Saint-Jean de Mavrîanne Antlaşması (19 Nisan 1914) İngiltere, Fransa, Rusya ve İtalya arasında
Mac Mahon Antlaşması (1916) ingiltere ile Araplar arasında
Bu antlaşmalara göre;
1. Ürdün ve Irak İngilizlere
2. Mersin'den doğuya kadar olan Adana, Sivas, Hatay, iskenderun ve Mardin Fransızlara,
3. İzmir'in güneyinden başlayarak Mersin'e kaar olan Antalya, Muğla ve Konya İtalyanlara,
4. Doğu Anadolu ve Boğazlar ise Ruslara verilecekti.
Rusya'nın 1914 ekim devrimiyle savaştan çekilmesi ve antlaşmaları açıklaması üzerine bu paylaşım tasarıları uygulanamıyor ve değişikliğe uğruyor.
MONDROS ATEŞKES ANLAŞMASI
Bulgaristan'ın savaştan ayrılmasıyla Osmanlı devleti ile Almanya arasındaki köprü yıkılmıştı. Bu durumda Osmanlı İmparatorluğu VVİlson ilkeleri ışığı altında bir ateşkesi imzalamaya hazır olduğunu bildirdi.
30 Ekim 1918 günü Osmanlı Devleti Rauf Bey önderliğindeki heyet ile anlaşma devletleri arasında Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı. Anlaşma devletleri adına eteşkesi İngiliz Amirali Calthrope imzalamıştır.
Egemenlik Haklarını Sınırlayan Hükümler
Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını sınırlayan hükümler:
• Boğazlar derhal açılacak ve orada bulunan müstahkem mevkiler işgal edilecek (1. madde).
• Anlaşma devletleri güvenliklerini tehdit eden bir duruma düşerlerse Osmanlı ülkesinin diledikleri stratejik noktasını işgal edebilecekler (7. madde).
• Doğu Anadolu'da bulunan altı ilde karışıklıklar çıkarsa Anlaşma devletlerinin ayrıca o bölgeleri de işgal etmeye haklan vardı (24. madde).
• Ülkedeki bütün haberleşme Anlaşma devletlerinin denetimi altına alınacak (12. madde).
Askerî Hükümler:
• Asayişi sağlamak için gereken bir miktar asker dışında Osmanlı orduları terhis edilecek; bütün savaş gemilerine, cephaneye, toplara ve diğer silahlara el konulacak;
• Osmanlıların elinde bulunan bütün savaş tutsakları, Osmanlı yurttaşı olup da ayaklandıkları için tutuklanan Ermeniler de dahil olmak üzere, serbest bırakılacak.
• Brest-Litovsk Barışından sonra İran ve Kafkasya'ya giren Osmanlı birlikleri derhal geriye çekilip dağıtılacak, Anadolu dışında bulunan Osmanlı birlikleri ise bölgelerindeki Anlaşma devletleri komutan- , larına teslim olacaktırdır.
Ekonomik Hükümler:
• Ülkenin bütün limanlarından Anlaşma devletleri yararlanacaklar.
• Kömür ve petrol yatakları ve benzeri önemli kaynaklar Anlaşma devletlerinin ihtiyaçlarına tahsis edilecek.
• Demiryolları da anlaşma devletlerinin denetimi altına girecekti.
MONDROS ATEŞKES ANLAŞMASI VE YUNANİSTAN
Yunanlıların Osmanlı toprakları üzerindeki genişleme isteklerini çok iyi bilen Rauf Bey, ateşkes gereği uygulanacak işgal eylemlerine Yunanlıların karış tırılmamasını ileri sürmüştür.
Rauf Bey işgal eylemlerine Yunanlıların katılmamasını anlaşma metnine de koydurmak istemiş, ama bunu başaramıştır. Fakat ısrarı üzerine Amiral Carthorpe, Rauf Bey'e kendi imzasını taşıyan özel bir mektup verdi.
Bu mektupla Anlaşma Devletleri temsilcisi Amiral, boğazlara sadece ingiliz ve Fransız askerlerinin gireceğini, isanbul ile izmir'e Yunan gemilerinin sokulmayacağını yükümlenir bir biçimde hükümetine bildireceğini belirtiyordu.
İŞGALLER
İngiliz-Fransız-İtalyan İşgalleri:
İngilizler Ortadoğu'yu, yanlarına Fransızları alarak işgal ettiler. Fransızlar ayrıca Dörtyol, Mersin, A-dana'yı
ingilizler; Antep, Maraş, Bilecik, Urfa, Kars'ı,
italyanlar; Antalya, Kuşadası, Fethiye, Bodrum, Milas'ı,
Ermeniler ise Doğu .Anadolu'dan bir pay almak amacıyla bir takım yerleri işgal ettiler.
Yunan İşgalleri:
Doğu Trakya'yı gözlerine kestiren Yunanlılar iki gerekçe ileri sürüyorlardı. Bunlardan ilki, Doğu TraK-ya'da nüfus olarak Rumların nüfusu bazı kasabalarda Türklere oranla daha fazlaydı.
Diğer gerekçe ise, Yunan uygarlığının Batı Anadolu'da kurulup gelişmesi .idi. Paris Antlaşmasında itlayanlara daha önceden verilmesi kararlaştırılan bir takım yerler, Yunanlılara devrediliyordu. Bunun üzerine Yunanlılar 15 Mayıs 1919'da İzmir'i işgal ettiler.
PARİS BARIŞ KONFERANSI (18 Ocak 1919):
Konferansa toplam 32 devlet katılmıştır. Amacı l. Dünya Savaşı sonrasında imzalanacak barış antlaşmalarının esaslarını belirlemektir.
Konferans önce Cemiyet-i Akvam'ın kurulmasını kabul ederek, çalışmalarına başlamıştır. Bu arada sömürgecilik faliyetlerinde Amerika'yı karşılarına almak istemeyen ingiltere ve Fransa "manda" yönetimi tezini ortaya atmışlarır.
Osmanlı Devleti'nin paylaşımında Yunanistan'ın devreye girmesi itilaf Devletleri arasındaki anlaşmazlıkların su yüzüne çıkmasında etkili olmuş, italya konferansı terk etmiştir. Burada alınan kararlara göre;
1. Doğu Trakya ile İzmir ve çevresi Yunanistan'a,
2. Doğu Anadolu-Rusya'nın boşalttığı yerler Ermenistan'a,
3. Boğazlar İtilaf Devletlerince oluşturulacak ortak bir komisyona bırakılıyordu.
İŞGALLERE KARŞI İLK TEPKİLER
Azınlıkların Tepkileri
Rumlar:
1. Mavri-mira
2. Etnik-i Eterya
3. Pontus Rum
Ermeniler:
1. Zaven Efendi Derneği
2. Taşnaksutyun Partisi
3. Hınçaksutyun Partisi
4. Ermeni intikam Alayı
Yahudiler:
Yahudiler Osmanlı yönetiminden memnun olan tek azınlıktı. Ticari amaçlı dernekler kurdular.
Araplar:
Mekke Şerifi Hüseyin ve oğullarım etkisiyle Osmanlı yönetimine karşı ayaklandılar.
Azınlıkların Kurduğu Derneklerin Özellikleri:
1. Mondrosla ortaya çıkan durumdan yararlanmışlardır.
2. İtilaf devletlerinden destek almışlardır.
3. Anadolu'nun işgalini kolaylaştırmaya çalışmışlardır.
4. VVİlson ilkelerine göre milli devletlerini kurmak istemişlerdir.
5. Milli birlik ve bütünlüğü bozmaya yöneliktirler.
Türk ve Müslümanların Kurdukları Zararlı Cemiyetler:
• Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası
• Kürdistan Teali Cemiyeti
• islâm Teali Cemiyeti
• ingiliz Muhipleri Cemiyeti
• VVilson Prensipleri Cemiyeti
• Hürriyet ve itilaf Fırkası
Özelikleri:
1- Saltanat ve hilafetçidirler.
2- Milliyetçiliğe karşı ümmetçidirler.
3- Büyük devletlerin desteğini almışlardır.
4- Manda ve himaye taraftarıdırlar.
5- Milli birlik ve bütünlüğü bozucudurlar.
Türkler'in Kurduğu Yararlı Cemiyetler:
• Trakya Paşaeli
• izmir Müdafaa-i Hukuk
• Reddi İlhak
• Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk
• Kilikyalılar
• Milli Kongre
Özellikleri:
1- Mondros'a tepki olarak kurulmuşlardır.
2- Azınlıkların taşkınlıklarına önlemeye yöneliktir.
3- Bölgesel olarak çalışmışlardır.
4- Kurulmalarında Türklük duygusu etkilidir.
5- Vatanın bütününe yönelik bir programa sahip değillerdir.
6- Basın-yayın yoluyla çalışıp, silâhlı direnişi öngörmezler.
Ünite 4 Degerlendirme Sorulari
1- İngiltere'nin Rusya'yı Osmanlı ülkesi üzerinde serbest bırakması anlamı taşıyan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Berlin Antlaşması
Reval Görüşmesi
Üçlü İttifak
Paris Antlaşması
Bab-ıâli Baskını
2- İtaya ile bağlaşıklarının arasının açılmasına ve anlaşma devletleri arasında ilk büyük sürtüşmenin başlamasına neden olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
İzmir'in Yunanistan'a bırakılması
Rusya'nın savaştan çekilmesi
Arap topraklarını İngilizler ve Fransızlar arasında paylaşılması
Çanakkale cephesinde başarılı olunmaması
Almanya ile Versay Anlaşmasının imzalanması
3- Bağlaşma Devletlerinin hepsi sırası ile ateş kes anlaşmaları imzalayıp savaşı bırakınca, bunlarla yapılacak barışın temel ilkelerini saptamak amacıyla Anlaşma Devletlerinin ve onlara bağlı devletlerin katıldığı konferans kaç yılında nerede yapılmıştır?
1918Aralık-Paris
1919 Ocak-Paris
1918 Aralık-Atina
1918 Kasım-Londra
1918 Aralık-Roma
4- Antalya'dan Kuşadası'na kadar uzanan sahiller aşağıdaki devletlerden hangisi tarafından işgal edilmiştir?
İtalya
Fransa
Rusya
Yunanistan
İngiltere
5- Hangi İmparatorluk Birinci dünya Savaşı sonunda yıkılmadı?
Rus imparatorluğu
İngiliz İmparatorluğu
Osmanlı İmparatorluğu
Avusturya-Macaristan imparatorluğu
Alman imparatorluğu
6- Osmanlı ülkesini paylaşmak için somut antlaşmalar ne zaman yapıldı?
19. yüzyıl sonunda
Balkan Savaşları başlarken
Berlin Barışında
Kurtuluş Savaşı sırasında
Birinci Dünya Savaşı sırasında
7- Bulgaristan cephesinin çökmesinden sonra ateşkes imzalamaya hazır olduğunu bildiren Osmanlı yetkilileri, aşağıdakilerden hangisine güvenmekteydiler?
İngiliz Hükümetine
Rusya'nın savaştan çekilmesine
Wilson ilkelerine
Çanakkale'de kazandığı zafere
Halifenin İslâm alemi üzerindeki etkisine
8- Birinci Dünya Savaşı sonunda Bulgaristan ile Anlaşma Devletleri arasında aşağıdaki antlaşmalardan hangisi imzalanmıştır?
Sykes-picot
Trianon
Sevr
Versay
Neuilly