[7. Sınıf Fen Bilgisi] Karışımların Fiziksel Yolla Ayrılması - Heterojen ve Homojen Karışımlar
Maddelerin Sınıflandırılması:
Maddeler saf ve saf olmayan maddeler şeklinde iki ana grupta toplanır.
1- Saf madde
• Elementler
• Bileşikler
2. Saf olmayan madde (Karışımlar)
• Homojen karışım
• Heterojen karışım
Saf olmayan maddeler(Karışımlar):
Birden fazla maddenin rasgele miktarlarda bir araya gelmesiyle oluşan madde topluluğuna karışım denir.
Şekerli su, tuzlu su, salata, çorba, petrol, hava, kağıt gibi maddeler birer karışımdır.
Karışımın özellikleri:
• Karışımıoluşturan maddelerin kimyasal yapılarında değişme olmaz.
• Karışım, kendisini oluşturan maddelerin özelliklerini taşır.
• Kendisini oluşturan maddelerin kimyasal yapılarında değişiklik olmaz.Fiziksel özellikleri değişebilir.
• Fiziksel yollarla ayrıştırılabilir.
• Belirli bir özkütlesi yoktur.
• Rasgele oranlarda hazırlanabilir.
Karışımlar, maddelerin birbiri içindeki dağılımına göre heterojen ve homojen olarak iki grupta incelenir.
1. Heterojen karışımlar( Adi karışımlar):
Özellikleri her yerinde aynı olmayan ve dışarıdan bakıldığında tek bir madde gibi gözükmeyen karışımlara heterojen karışım denir.
Ayran, talaş-su karışımı gibi…
2. Homojen Karışımlar (Çözeltiler):
Özellikleri her yerinde aynı olan ve dışarıdan bakıldığında tek bir madde gibi gözüken karışımlara homojen karışımlar denir.
Çözelti: Bir maddenin diğer bir madde içerisinde her tarafa eşit olarak dağılmasıyla oluşan karışımlara denir.
• Tuzlu su, şekerli su, hava, maden suyu, alkollü su, gazoz, alaşımlar, kolonya….
• Bütün gaz karışımları çözeltidir.
Çözünme: Bir maddenin diğer bir madde içerisinde gözle görülmeyecek şekilde dağılmasına çözünme denir.
Çözünme hızını etkileyen faktörler:
• Maddeyi ufalamak
• Çözeltiyi karıştırmak
• Çözeltiyi çalkalamak
• Çözeltinin sıcaklığını arttırmak
Karışımların Ayrıştırılması:
Karışım fiziksel bir olay olduğu için karışımlar fiziksel yollarla ayrıştırılır.
Ayırma yöntemleri:
• Eleme ile ayırma (Kum-Çakıl, Nohut mercimek, …….)
• Süzme ile
• Yüzdürme (yoğunluk farkı)
• Dinlendirme
• Çözme ve kristallendirme
• Damıtma
• Diğer yöntemler
Konu ile ilgili deney ise aşağıda yer alıyor
POTASYUM KLORATIN (KCIO3 )KİMYASAL YOLLA AYRIŞTIRILMASININ İNCELENMESİ
HAZIRLIK SORUSU:
Bileşiklerin hangi yöntemlerle ayrıştırılabileceğini araştırınız. Örnekler veriniz.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1- iki adet deney tüpü ( biri büyük biri küçük
9- destek çubuğu
2- dik açılı cam boru
10- bunzen kıskacı
3- su
11- bağlama parçası
4- ispirto ocağı
12- kibrit
5- bir adet üçayak
13- cam çubuk
6- spatül
14- 400 ml ‘lik beherglas
7- delikli lastik tıpa
15- potasyum klorat
8- plastik boru
16- terazi ve tartım takımı
DENEY DÜZENEĞİ:
DENEYİN YAPILIŞI:
1-Küçük deney tüpüne 4 gram potasyum klorat koyunuz.
2-Cam boru takılmış tek delikli lastik tıpa tüpün ağzına yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi yerleştirilir. Tüp ile tıpa arasında boşluk olmamasına özen gösterilmelidir.
3-Beherglasa ¾ oranında su koyunuz. Büyük deney tüpünün içini hava almayacak şekilde su doldurarak sekildeki gibi beherglasın içine yerleştiriniz.
4-İspirto ocağını yakarak, küçük tüpte gaz çıkışı bitene kadar ısıtınız.
5-Gaz çıkışı bitince ısıtma işlemini durdurunuz. Lastik boruyu büyük tüpün ağzından çıkarınız.Beherglastaki tüpün ağzını baş parmağınızla kapatarak hava almayacak şekilde çıkarınız.
6-Çıkardığınız tüpün ağzına yanan bir kibrit alevi tutup, sonuçlarını gözlemleyiniz.
DENEYİN SONUCU:
Bu deneyde Potasyum klorat ( KCIO3 ) ısınma sonucu yapısal bir değişikliğe uğrayarak bozunmuştur.Bozunma sonucu Potasyum klorata görünüşte çok benzeyen Potasyum klorür(KCI) ile Oksijen gazı (O2) oluşmuştur.
Oluşan gazın oksijen olduğunu yanan kibrit alevinin daha parlak yanmasını sağladığını gözlemleyerek anlayabilirsiniz. ISI
KCIO3 ® KCI + 3/2 O2
(Potasyum klorat) (Potasyum klorür) (Oksijen )
TEORİK BİLGİ:
Karışımları bileşenlerine ayırma işlemlerinde FİZİKSEL yollar kullanılır. ( Süzme, eleme, damıtma, mıknatısla ayırma, suda çözme, özkütle farkı ile ayırma, ...vb.) Çünkü karışımın oluşumu fiziksel bir olaydır.
Bileşiklerin oluşumları KİMYASAL olduğundan, ayrıştırılma işlemleride ancak kimyasal yollarla sağlanabilir.Bileşiklerin ayrıştırılması işlemlerinde en yaygın olanları şunlardır:
1-Isı Enerjisi ile ayrıştırma
2-Elektrik Enerjisi ile ayrıştırma (ELEKTROLİZ )
Maddelerin Sınıflandırılması:
Maddeler saf ve saf olmayan maddeler şeklinde iki ana grupta toplanır.
1- Saf madde
• Elementler
• Bileşikler
2. Saf olmayan madde (Karışımlar)
• Homojen karışım
• Heterojen karışım
Saf olmayan maddeler(Karışımlar):
Birden fazla maddenin rasgele miktarlarda bir araya gelmesiyle oluşan madde topluluğuna karışım denir.
Şekerli su, tuzlu su, salata, çorba, petrol, hava, kağıt gibi maddeler birer karışımdır.
Karışımın özellikleri:
• Karışımıoluşturan maddelerin kimyasal yapılarında değişme olmaz.
• Karışım, kendisini oluşturan maddelerin özelliklerini taşır.
• Kendisini oluşturan maddelerin kimyasal yapılarında değişiklik olmaz.Fiziksel özellikleri değişebilir.
• Fiziksel yollarla ayrıştırılabilir.
• Belirli bir özkütlesi yoktur.
• Rasgele oranlarda hazırlanabilir.
Karışımlar, maddelerin birbiri içindeki dağılımına göre heterojen ve homojen olarak iki grupta incelenir.
1. Heterojen karışımlar( Adi karışımlar):
Özellikleri her yerinde aynı olmayan ve dışarıdan bakıldığında tek bir madde gibi gözükmeyen karışımlara heterojen karışım denir.
Ayran, talaş-su karışımı gibi…
2. Homojen Karışımlar (Çözeltiler):
Özellikleri her yerinde aynı olan ve dışarıdan bakıldığında tek bir madde gibi gözüken karışımlara homojen karışımlar denir.
Çözelti: Bir maddenin diğer bir madde içerisinde her tarafa eşit olarak dağılmasıyla oluşan karışımlara denir.
• Tuzlu su, şekerli su, hava, maden suyu, alkollü su, gazoz, alaşımlar, kolonya….
• Bütün gaz karışımları çözeltidir.
Çözünme: Bir maddenin diğer bir madde içerisinde gözle görülmeyecek şekilde dağılmasına çözünme denir.
Çözünme hızını etkileyen faktörler:
• Maddeyi ufalamak
• Çözeltiyi karıştırmak
• Çözeltiyi çalkalamak
• Çözeltinin sıcaklığını arttırmak
Karışımların Ayrıştırılması:
Karışım fiziksel bir olay olduğu için karışımlar fiziksel yollarla ayrıştırılır.
Ayırma yöntemleri:
• Eleme ile ayırma (Kum-Çakıl, Nohut mercimek, …….)
• Süzme ile
• Yüzdürme (yoğunluk farkı)
• Dinlendirme
• Çözme ve kristallendirme
• Damıtma
• Diğer yöntemler
Konu ile ilgili deney ise aşağıda yer alıyor
POTASYUM KLORATIN (KCIO3 )KİMYASAL YOLLA AYRIŞTIRILMASININ İNCELENMESİ
HAZIRLIK SORUSU:
Bileşiklerin hangi yöntemlerle ayrıştırılabileceğini araştırınız. Örnekler veriniz.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1- iki adet deney tüpü ( biri büyük biri küçük
9- destek çubuğu
2- dik açılı cam boru
10- bunzen kıskacı
3- su
11- bağlama parçası
4- ispirto ocağı
12- kibrit
5- bir adet üçayak
13- cam çubuk
6- spatül
14- 400 ml ‘lik beherglas
7- delikli lastik tıpa
15- potasyum klorat
8- plastik boru
16- terazi ve tartım takımı
DENEY DÜZENEĞİ:
DENEYİN YAPILIŞI:
1-Küçük deney tüpüne 4 gram potasyum klorat koyunuz.
2-Cam boru takılmış tek delikli lastik tıpa tüpün ağzına yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi yerleştirilir. Tüp ile tıpa arasında boşluk olmamasına özen gösterilmelidir.
3-Beherglasa ¾ oranında su koyunuz. Büyük deney tüpünün içini hava almayacak şekilde su doldurarak sekildeki gibi beherglasın içine yerleştiriniz.
4-İspirto ocağını yakarak, küçük tüpte gaz çıkışı bitene kadar ısıtınız.
5-Gaz çıkışı bitince ısıtma işlemini durdurunuz. Lastik boruyu büyük tüpün ağzından çıkarınız.Beherglastaki tüpün ağzını baş parmağınızla kapatarak hava almayacak şekilde çıkarınız.
6-Çıkardığınız tüpün ağzına yanan bir kibrit alevi tutup, sonuçlarını gözlemleyiniz.
DENEYİN SONUCU:
Bu deneyde Potasyum klorat ( KCIO3 ) ısınma sonucu yapısal bir değişikliğe uğrayarak bozunmuştur.Bozunma sonucu Potasyum klorata görünüşte çok benzeyen Potasyum klorür(KCI) ile Oksijen gazı (O2) oluşmuştur.
Oluşan gazın oksijen olduğunu yanan kibrit alevinin daha parlak yanmasını sağladığını gözlemleyerek anlayabilirsiniz. ISI
KCIO3 ® KCI + 3/2 O2
(Potasyum klorat) (Potasyum klorür) (Oksijen )
TEORİK BİLGİ:
Karışımları bileşenlerine ayırma işlemlerinde FİZİKSEL yollar kullanılır. ( Süzme, eleme, damıtma, mıknatısla ayırma, suda çözme, özkütle farkı ile ayırma, ...vb.) Çünkü karışımın oluşumu fiziksel bir olaydır.
Bileşiklerin oluşumları KİMYASAL olduğundan, ayrıştırılma işlemleride ancak kimyasal yollarla sağlanabilir.Bileşiklerin ayrıştırılması işlemlerinde en yaygın olanları şunlardır:
1-Isı Enerjisi ile ayrıştırma
2-Elektrik Enerjisi ile ayrıştırma (ELEKTROLİZ )