2 Mart 2016 Tarihte Bugün - 2 Mart Tarihte Bugün Yaşanan Olaylar

  • Kullanıcı aRMiNa
  • Başlangıç tarihi Başlangıç tarihi
  • - Tarihte Bugün
Konu sahibi son olarak 2623 gün önce görüldü

2 Mart, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 61. (artık yıllarda 62.) günüdür.

Yıl sonuna kadar kalan 304 gün vardır.

Olaylar

1807 - ABD Kongresi, herhangi bir yabancı krallık, yer veya ülkeden köle ithalatını yasakladı.

1836 - Teksas, Meksika'dan bağımsızlığını ilan etti.

1855 - II. Aleksander Rus Çarı oldu.

1888 - Birleşik Krallık, Almanya, Avusturya-Macaristan, İspanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Rusya ve Türkiye arasında İstanbul antlaşması (Convention of Constantinople) imzalandı. Buna göre, ilgili devletlerin gemileri hem savaş hem de barış zamanında Süveyş Kanalından geçebilecekler.

1906 - İspanyol Deportivo de La Coruña kulübü kuruldu.

1918 - Asker Ailelerine Yardımcı Hanımlar Cemiyeti Nuriye İsmail (Canbulat) Hanım başkanlığında kuruldu. Cemiyet, Enver Paşa'nın eşi Naciye Sultan'ın himayesindeydi. Dernek, bir yıl içinde 6247 kişiye yiyecek dağıttı.

1919 - İlk Komünist Enternasyonal Moskova'da toplandı.

dsIX9oJ.jpg


Vladimir Lenin'in ölümünden önceki son resimlerinden biri, 1923

1923 - Sovyetler Birliği'nin kurucusu Vladimir Lenin, ölümünden önceki son yazısı olacak Daha Az, Daha İyi adlı makaleyi yazdı.

1924 - Halk Fırkası grup toplantısında, Şer'iye ve Evkaf Vekaletlerinin kaldırılmasına ve öğretimin birleştirilmesine karar verildi.

1933 - King Kong filmi New York'ta gösterime girdi.

1946 - Ho Chi Minh, Kuzey Vietnam başkanı seçildi.

1950 - Van'ın Özalp ilçesinde hayvan kaçakçılığı yapan 33 kişiyi sorgulanmadan kurşuna dizdirmek suçundan yargılanan emekli orgeneral Mustafa Muğlalı'nın yargılanması sona erdi. Genelkurmay Askeri Mahkemesi Muğlalı'ya 20 yıl hapis cezası verdi.

1956 - Cumhurbaşkanına hakaretten sanık Ulus gazetesi yazarı Şinasi Nahit Berker 1 yıl hapse mahkûm oldu.

1956 - Fas, Fransa'dan bağımsızlığını ilan etti.

1958 - Yunanistan'da Konstantin Karamanlis başbakanlıktan istifa etti.

1960 - Necip Fazıl Kısakürek, Atatürk'ün hatırasına yayım yoluyla hakaret ettiği gerekçesiyle 18 ay hapis cezası daha aldı.

1960 - İstanbul'da gece sessiz yürüyüş yapan 500 teknik okul öğrencisi polis tarafından dağıtıldı.

1961 - Türkiye demokratik özgürlükler konusunda Avrupa Konseyi'ne güvence verdi.

1962 - Myanmar'da General Ne Win önderliğindeki ordu yönetime el koydu.

1962 - Hindistan'da Nehru'nun Kongre Partisi seçimleri büyük bir oy farkıyla kazandı.

1962 - Wilt Chamberlain 100 sayı ile NBA sayı rekorunu kırdı.

1969 - Concorde Fransa'da ilk test uçuşunu yaptı.

1970 - Rodezya, Birleşik Krallık ile ilişkilerini keserek bir cumhuriyet olduğunu ilan etti.

1972 - Pioneer 10 uzay sondası Florida'daki Cape Canaveral uzay üssünden fırlatıldı.

1973 - Türk basınını temsil eden dokuz kuruluş, "Fikir suçu çağ dışıdır" görüşünde birleşerek, yürürlükteki kanunlarda değişiklik yapılmasının zorunlu olduğunu açıkladılar ve basın suçlularının affedilmesini istediler.

1974 - Bazı gazeteler son zamların getirdiği yük nedeniyle sayfa sayısını azalttı, günlük eklerin yayımına son verdi.

1974 - TRT Televizyonu, çarşamba hariç haftanın her günü yayın yapmaya başladı.

1977 - Türkân Şoray "Dünya Kadın Rejisörleri Festivali"ne katılmak için Belçika'ya gitti.

1979 - Adalet Partisi (AP) lideri Süleyman Demirel hükümetin kaybettiği prestiji orduya sığınarak toplamaya çalıştığını ileri sürerek "Ordunun gölgesinde iktidar olunmaz" dedi.

1983 - Kapatılan Adalet Partisi Samsun Milletvekili ve eski Ulaştıma Bakanı Hüseyin Özalp ile Sinop'un Erfelek ilçesi eski belediye başkanı Orhan Altay hakkında toplu silah kaçakçılığı yaptığı iddiasıyla dava açıldı.

1984 - ABD Kongresi, Kıbrıs sorununda ilerleme sağlanıncaya kadar Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs Rum kesimine yapacağı yardımları askıya aldı.

1984 - DİSK'e bağlı Yeraltı Maden-İş sendikasının 25 yöneticisi hakkında İstanbul Sıkıyönetim Savcılığı tarafından dava açıldı.

1985 - Orly katliamı davasında karar açıklandı. ASALA örgütü militanı Varujan Garbisyan müebbet, Soner Nayır 15, Ohannes Semerciyan 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 15 Temmuz 1983 yılında Fransa'nın Orly Havaalanı'nda ikisi Türk 7 kişinin ölümüne yol açan bombalı saldırının sanıklarına verilen bu cezalarla ASALA ilk defa ağır bir cezaya çarptırılmış oldu.

1987 - Chrysler, American Motors şirketini satın aldı.

1988 - Azerbaycan'da Ermenilerle Azerilerin çatışmalarından sonra Sovyetler Birliği Azerbaycan'a askeri birlikler yolladı, sokağa çıkma yasağı kondu.

1988 - İzmir Buca Cezaevi'nde ayaklanma çıktı.

1989 - 12 AB üyesi ülkede, yüzyılın sonuna dek, tüm CFC'lerin (kloro-fluoro-carbon) üretiminin yasaklanmasını kararlaştırıldı.

1990 - Yıldız Üniversitesi'nde öğrenciler 3,5 saat işgal eylemi yaptı, eylemden sonra 200 öğrenci gözaltına alındı.

1990 - Nelson Mandela, Afrika Milli Kongresi başkanlığına seçildi.

1992 - Özbekistan ve Moldovya, Birleşmiş Milletler üyesi oldu.

1994 - TBMM genel kurulu'nda DEP'li Leyla Zana, Ahmet Türk, Orhan Doğan, Hatip Dicle ve Sırrı Sakık ile bağımsız Mahmut Alınak'ın dokunulmazlıkları kaldırıldı. Genel Başkan Hatip Dicle ve Orhan Doğan gözaltına alındı.

1995 - Yahoo! kuruldu.

1998 - Galileo uzay sondasından gelen bilgilere göre Jupiter'in Ay'ı Europa'nın kalın buzla kaplı yüzeyinin altında sıvı bir okyanus var.

2000 - İngiltere, 16 aydır Londra'da ev hapsinde tutulan eski Şili diktatörü Pinochet'in salıverilmesine karar verdi.

2000 - Pendik Kaymakamlığı, Nobel ödüllü İtalyan yazar Dario Fo'nun "Kabin Oyunları" adlı tek kişilik tiyatro oyunun sahnelenmesine erkekleri tecavüze kışkırttığı gerekçesiyle izin vermedi.

2004 - Birleşmiş Milletler'in yayımladığı rapora göre Irak'ta kitle imha silahları yok.

2004 - İkinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün büyük oğlu Ömer İnönü 80 yaşında İstanbul'da vefat etti.

Doğumlar

1779 - Joel Roberts Poinsett, ABD’li devlet adamı ve botanist (ö. 1851)

1800 - Evgeny Baratynsky, Rus şair (ö. 1844)

1810 - XIII. Leo, İtalyan Papa (ö. 1903)

1824 - Bedřich Smetana, Çek besteci (ö. 1884)

1829 - Carl Schurz, Alman devrimci ve devlet adamı (ö. 1906)

1859 - Sholom Aleichem, Rus romancı (ö. 1916)

1875 - Oszkár Jászi, Macar sosyal bilimci ve siyasetçi (ö. 1957)

1876 - XII. Pius, İtalyan Papa (ö. 1958)

1900 - Kurt Weill, Alman besteci (ö. 1950)

1919 - Jennifer Jones, ABD'li Oscar ödüllü oyuncu (ö. 2009)

1927 - Fecri Ebcioğlu, Türk besteci, şarkı sözü yazarı, aranjör, DJ ve şarkıcı,eski kaleci (ö. 1989)

1931 - Mihail Gorbaçov, Sovyet politikacı, devlet başkanı ve Nobel Barış Ödülü sahibi

1940 - Aydın Ilgaz, Türk yazar ve yayıncı (Rıfat Ilgaz'ın oğlu)

1942 - Lou Reed, ABD’li şarkıcı ve gitarist (ö. 2013)

1942 - Peter Guber, ABD’li film yapımcısı

1956 - Mark Evans, Avustralyalı bas gitarist, AC/DC üyesi

1962 - Jon Bon Jovi, ABD’li şarkıcı, şarkı yazarı ve oyuncu

1963 - Tanju Duru, Türk müzisyen ve besteci, Ezginin Günlüğü topluluğu eski gitaristi (ö. 2008)

1968 - Daniel Craig, İngiliz oyuncu

1977 - Chris Martin, İngiliz müzisyen, Coldplay üyesi

1981 - Bryce Dallas Howard, ABD’li oyuncu

1982 - Kevin Kurányi, Alman futbolcu

1983 - Lisandro López, Arjantinli futbolcu

1983 - Rachel Roxxx, ABD'li ***** yıldızı

Ölümler

855 - I. Lothar, Frenk ve Roma kralı (d. 795).

1430 - Emir Sultan, Muhammed'in neslinden, Yıldırım Bayezit Han'ın damadı ve İslâm Alimi (d. 1366).[kaynak belirtilmeli]

1791 - John Wesley, İngiliz rahip, Metodizm'in kurucusu (d. 1703)

1835 - II. Francis, Roma-Cermen imparatoru (d. 1768)

1840 - Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers, Alman gök bilimci (d. 1758)

1895 - Berthe Morisot, Fransız ressam (d. 1841)

1895 - İsmail Paşa, Osmanlı Mısır valisi (d. 1830)

1921 - I. Nikola, Sırp kralı (d. 1841)

1930 - D. H. Lawrence, İngiliz şair ve yazar (d. 1885)

1939 - Howard Carter, İngiliz arkeolog (d. 1874)

1957 - Selim Sırrı Tarcan, Türk sporcu ve eğitmen (d. 1874)

1974 - Salvador Puig Antich, İspanyol anarşist (d. 1948).

1982 - Philip K. Dick, ABD’li yazar (d. 1928)

1987 - Randolph Scott, ABD’li oyuncu ve yönetmen (d. 1898)

1991 - Serge Gainsbourg, Fransız şarkıcı (d. 1928)

1999 - Dusty Springfield, İngiliz şarkıcı (d. 1939)

2004 - Ömer İnönü, Türk iş adamı (d. 1924)

2008 - Jeff Healey, Kanadalı rock - blues ve caz müzisyeni ve gitarist (d. 1966)

2010 - Yılmaz Duru, Türk oyuncu, yapımcı, yönetmen ve senarist (d. 1929)

Bayramlar ve Yıldönümleri

Rize'nin Rus ve Ermeni işgalinden kurtuluşu (1918)

Ardahan'ın Posof ilçesinin Rus ve Ermeni işgalinden kurtuluşu (1921)

 
Tarihte bugün: 2 Mart

Türk halk müziği sanatçısı Özay Gönlüm, 2000 yılında, tedavi gördüğü Ankara Üniversitesi Hastanesi'nde hayata veda etti.

Türkiye onu peruk saçı, şık takım elbisesi, kolunda tespihi, sazının altında bacağına serili mendili, ayağında çizmesi ile Ege yöresinden derlediği türküleri ama illa ki de 'Ninenin Mektupları' ile tanıdı.

Teatral yeteneği, yöresel icra tekniği, vokal yorumu ve kendine özgü sazı Yaren ile Türk halk müziğinde bir ekoldü Özay Gönlüm.

Baba tarafından Denizliliydi. Babasının askeri görev aldığı Erzincan'da 1940 yılında doğdu. Küçük yaşta ağız armonikası çalarak müziğe başladı, ortaokul yıllarında keman çaldı.

Bağlama çalmaya başladıktan sonra, 1965'te köy köy dolaşıp derlemeler yapmaya başladı. Özellikle Ege yöresinden pek çok türkü derledi.

Yurttan Sesler'in kurucusu Muzaffer Sarısözen'in davetiyle Ankara Radyosu Yurttan Sesler programına misafir sanatçı olarak katılmaya başladı.

Kısa bir süre Milli Eğitim Bakanlığı Film ve Radyo Telavizyon Merkezi'nde çalıştıktan sonra Yurttan Sesler'de yetişmiş saz sanatçısı olarak çalışmaya başladı.

1973'ten sonra 10 yıl kadar İzmir Fuarı'nda sahne aldı. Özellikle bu yıllarda şöhreti yayıldı. Pek çok 45'lik ve uzunçalara imzasını attı.

Kendi derlediği ve TRT repertuvarına kazandırdığı yüzlerce türküden 'Çöz de Al Mustafa Ali', 'Sobalarında Kuru Meşe', 'Denizli'nin Horozları', 'Cemilemin Gezdiği Dağlar Meşeli' ve 'Tepsi Tepsi Fındıklar'ı bu dönemde kaydetti.

Ama asıl satış rekorlarını 'Ninenin Mektubu' plaklarıyla kırdı. Onlarca mektubu plaklara okudu. Denizli şivesi ile anlattığı bu hikayeler ve fıkralar çok sevildi. Saz çalıp söylemenin yanına şovmenlik ve taklit yeteneğini de katmıştı.

Radyo programlarında bağlama çalmasına rağmen cura ve şelpe tekniğine de çok önem veriyordu. Ege yöresinde Ramazan Güngör'den Hamit Çine'ye kadar bir çok curacıyla çalıştı, katıldığı programlarda her boydan cura çaldı.

70'li yılların sonunda esprili kişiliği ve türkülerinin yanı sıra bağlama yapımcısı Cafer Açın'e yaptırdığı Yaren'i ile de ünlendi. Cura, bağlama ve çöğürü içeren bu sazla televizyon, radyo ve konserlerde şovlar yaptı.

TRT için pek çok alanda çalıştı, 80'li yıllarda Maliye Bakanlığı'nın televizyon için hazırladığı KDV reklamlarında oynadı. Bazı radyo tiyatrolarında, tarıma ve çocuklara yönelik televizyon programlarında yer aldı.

Yaren'ini yanına katıp 42 ülkede konserler verdi.

Kültür Bakanlığı Hagem'de Repertuvar Kurulu üyeliği, TRT Türk Halk Müziği Repertuvar Kurulu üyeliği ve birçok sınavda jüri üyeliği görevlerinde bulundu.

Son süreli yayını olan TRT 1'deki 'THM İstekler' programında dinleyicileriyle buluşan Gönlüm, yareni, boy boy curası ve söylediği türkülerle dinleyicilere yine doyumsuz dakikalar yaşatıyordu.

2 mart 2000 çarşamba günü, birkaç gündür tedavi gördüğü Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi g*ğüs Hastalıkları Hastanesi'nde solunum yetmezliğinden vefat etti.

Hiç kimsenin beklemediği bir anda neşeli simasını ve türkülerini sevenlerinin anılarında bırakan Gönlüm, Türk halk müziği repertuvarına derlediği bin kadar ezgiyi bırakmıştı.

Özay Gönlüm'den bir örnek

Ninenin Mektubu

Amanın yavrım,

Ben öyle duyuyom, o gocuman memleketlerde cicili bicili, boyalı moyalı, şıngırdak fıngırdak, kirpikleri takma, saçları sokma, onlan bunlan düşüp kalkma, gözleri elde, etekleri belde, artanı da yerde, sıska mıska, şıbıldak gibi bazı, çirkin mirkin hanımlar, gızlar oluveriyormuş. Amanın onlara tutuluveren de, yanıveren de deme yavrım.

Alceen gızın soyu sopu belli, saçı sırma telli, eline el değmemiş, kötü süt emmemiş, sevisi derinde, eti butu yerinde olmalı.

Dizine otutturuverdin mi kucağın dolmalı, domuz hem evlenince pazara kadar değil, mezara kadar varmalı.

Ee hanım dediğini de alaya kattın mı, koluna taktın mı yakışmalı, duvara attın mı yapışmalı. Bu sözlerimi eyi dinle bakem, bi kulağından sok da öte kulağını tıka, çıkıvermesin len. Senin nazlı Eminen ne güne duruyo?

Geçenlerde ekmek ediyodum. Açcık hamurum kaldıydı. Emine gelivedi. "Koley gelsin ninem" deye artanını da o edivedi sağolsun. Maşallah bi olmuş hopur hopur.

Dilim dağı taşı gırkbin kere maşallah. Amanın, artanını da o ediverdikten sonra iki süpürgü çalıvedi avluya, malların altlarını kürüyüvedi.

Ben de ah benim ak topanım, gövercinim, kalem kaşlım, nazlı gülüm, mor zümbülüm, al bürgülüm, bol görgülüm, naha Alah seni allı başlı gelinler edivesin, muradına er, gonca güller der, naha evlerine sarı sarı buğdeyler yağıvesin deye dualar edivedim.

Giderken de senin hesabiyetine şööle "e gelinim olmecen mi len" didim. Sarmeştim de iki yaneceğinden şappudu şuppudu öpüvediydim.

Amanin misler gibi kokuyo len. Ee öpmek filan deyince o gül yüzün gülüyo de mi? Seni gavurun piçi seni! Emi güzel yavrım, yokluğun köz oluyo yüreğimde.

Dün akşamüstü kırmızı fistanımı geydim de şööle cami duvarına doğru yukarı çıkıyodum. Elimi ardıma kodum. Bizim Zartlak Osman pencereyi açmış, bende şööle oturdum. Bi de iradyoyu sonuna kadar açtıttırmış da havaları dinliyon deyyodum. Beni görüvedi, "ninee" dedi. "Eeey" dedim. "Gel de bi açcık oynayıvee" dedi. "Beni mi deyyon ay oğlum" dedim. "Heee" dedi. "Uleen" dedim, "benden geçti gari a yavrim. Sen o karını, Gıygıdı İbram'ın gızını bi cıscıbıldak soy, köyün delikanlılarını ünle, onların garşısında böyle şakkıdı şukkudu bi oynatıve!" İyi dememiş miyim len? Sen olmayınca yokluğun köz oluyo yüreciğimde. Gel gari yavrım. Yollara bakıttırma, gözümüzden yaş akıttırma.
Gel gari yavrım, gel gari! He hey.

Günün diğer önemli olayları

1924: Halk Fırkası grup toplantısında, Şer'iye ve Evkaf Vekaletlerinin kaldırılmasına ve öğretimin birleştirilmesine karar verildi.

1956: Fransa Fas'ın bağımsızlığını onayladı.

1957: Sporcu ve eğitimci Selim Sırrı Tarcan vefat etti.

1960: Necip Fazıl Kısakürek, Atatürk'ün hatırasına yayım yoluyla hakaret ettiği gerekçesiyle 18 ay hapis cezası daha aldı.

1994: Yönetmen Bilge Olgaç, evinde çıkan yangında 54 yaşında hayata veda etti.

1994: TBMM Genel Kurulu'nda DEP'li Leyla Zana, Ahmet Türk, Orhan Doğan, Hatip Dicle ve Sırrı Sakık ile bağımsız Mahmut Alınak'ın dokunulmazlıkları kaldırıldı. Genel Başkan Hatip Dicle ve Orhan Doğan gözaltına alındı.

2000: İngiltere, 16 aydır Londra'da ev hapsinde tutulan eski Şili diktatörü Pinochet'in salıverilmesine karar verdi. Pinochet, kendisini isteyen ülkeler itiraz etmeden, ülkeyi terk etti.

2004: İkinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün büyük oğlu Ömer İnönü, 80 yaşında İstanbul'da vefat etti.
 
Geri